Column Elma Drayer

In dit land wint religie het steevast van het gezonde verstand

Op 7 september 1814 publiceerde het Staatsblad der Verëenigde Nederlanden een besluit. De latere koning Willem I deelde mee de koepokinenting te zullen verplichten voor kinderen die staatssteun ontvingen. Zijn belangrijkste overweging: de regering moest het gebruik van dit ‘onschatbaar geschenk der Voorzienigheid’ zoveel mogelijk bevorderen.

Vanaf 1823 werd onder zijn bewind de verplichting uitgebreid. Voortaan dienden álle schoolgaande kinderen een zogeheten ‘pokkenbriefje’ te overhandigen – bewijs dat ze waren ingeënt. Maar de vrome intellectuelen van het protestantse Réveil wisten beter. Zij meenden dat wij niet mochten ingrijpen in de raadsbesluiten van de Allerhoogste. Hun lobby was zo succesvol dat het pokkenbriefje in 1857 sneuvelde.

Tot er in de jaren zeventig een gruwelijke epidemie uitbrak, met meer dan 23.000 doden. Nu haastte Den Haag zich om de inenting algemeen verplicht te stellen. Het effect was spectaculair, zeker na de invoering van de leerplicht in 1901. Toch konden rechtzinnige christenen uiteindelijk hun zin doordrijven. Onvermoeibaar bleven zij wijzen op de gevaren van de koepokinenting. In 1928 kregen ze het voor elkaar dat er voortaan keuzevrijheid zou zijn. Gewetensbezwaarde ouders hadden het recht om vaccinatie te weigeren.

Met die erfenis zitten wij in zekere zin nog steeds.

Dezer dagen vlamde het debat wederom hoog op, met als aanleiding de almaar slinkende ‘inentingsbereidheid’. De directeur van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik zei bij EénVandaag dat weigerachtige ouders wat hem betreft korting verdienen op de kinderbijslag. De voorzitter van ouderbelangenvereniging Boink vond dat een crèche niet-ingeënte kinderen moet mogen weren.

De heren hebben natuurlijk volkomen gelijk. Want elk kind van weigerachtige ouders dat bijvoorbeeld de mazelen krijgt, brengt baby’s tot 14 maanden in gevaar – de leeftijd waarop ze de betreffende prik pas kunnen krijgen.

Het zal je baby maar zijn. Het zal jouw kindje maar zijn dat een potentieel dodelijke besmetting oploopt omdat de keuzevrijheid van andere ouders zwaarder weegt. Onverdraaglijk. Om niet te zeggen: pervers.

Maar je kunt voorspellen hoe het ook nu weer zal aflopen – zie de geschiedenis van het pokkenbriefje. In dit land wint religie het steevast van het gezonde verstand. Welbeschouwd zijn we tegenwoordig zelfs verder van huis. Heden ten dage immers concurreert de aloude God van Nederland met Moeder Natuur én met de god die Internet heet.

Van hoogopgeleide Biro-moeders tot hysterische complotdenkers – allemaal weten ze heel zeker dat inentingen meer kwaad doen dan goed. (Toen ik vorig jaar op Radio 1 vaccinatieverplichting bepleitte, ontving ik talloze reacties. De analyse dat ik me bezighield met ‘nazie-praktijken’ was een van de sympathiekste.) 

Bij zoveel weerstand lijkt me de kans dat het huidige kabinet ferme stappen zet zo goed als nihil. Veeg teken: staatssecretaris Paul Blokhuis van de ChristenUnie repte al van ‘grondwettelijke bezwaren’ als crèches ongevaccineerde kinderen zouden weigeren. ‘Dat zou namelijk kunnen leiden tot onderscheid op grond van godsdienst dan wel levensovertuiging.’

Waar is koning Willem I als je hem nodig hebt?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.