Commentaar de Paus

In dit deel van de wereld is het dogmatisme van kardinaal Wim Eijk een gepasseerd station

Kardinaal Wim Eijk breekt het heilig brood bij aanvang van het Ad Limina-bezoek van de Nederandse bisschoppen in Rome (2013). Beeld ANP

Het is niets eens zo vreemd dat uitgerekend kardinaal Wim Eijk, kerkvorst van het meest afvallige deel van de christelijke wereld, voorgaat in een frontale aanval op de paus. Eijk brengt de deplorabele staat van de moederkerk in Nederland in verband met laksheid in de bewaking van de kerkelijke dogma’s. Daardoor is de kerk, volgens Eijk, losgerukt van haar ankers. ‘Aanpassing aan wat wij denken dat in de maatschappij in de smaak valt, is verleidelijk, maar leidt op den duur tot de ondergang van de kerk’, zei hij in 2015 in de Volkskrant. ‘Vrijzinnigheid leidt tot ongeloof.’

In twee katholieke periodieken verweet hij paus Franciscus deze week niets minder dan plichtsverzuim. De paus betrok geen stelling in een conflict tussen Duitse bisschoppen over de vraag of lutherse partners van gemengd gehuwden tot de communie konden worden toegelaten, terwijl de leer in dezen volgens Eijk ‘volstrekt helder’ is: protestanten zijn van deelname aan de communie uitgesloten. Hij vindt het ‘volstrekt onbegrijpelijk’ dat de paus dit leerstuk niet simpelweg heeft bekrachtigd.

Daarmee is de paus volgens Eijk onderdeel geworden van de problemen die de moederkerk plagen. Franciscus staat een meer gedecentraliseerde kerk voor die op een barmhartige wijze invulling geeft aan haar dogma’s. Met die opvatting heeft de paus veel bijval geoogst onder rekkelijke katholieken en buitenkerkelijken. Maar binnen de clerus roept de pastorale houding van de paus ook veel weerstand op. Vanuit Nederlands perspectief is het dogmatisme van kardinaal Eijk een anachronisme, binnen de wereldkerk met 1,3 miljard gelovigen heeft hij mogelijk meer medestanders dan wij ons kunnen voorstellen.

Het is echter niet aannemelijk dat Eijk met zijn gehamer op de ‘onveranderbare waarheid’ de kerk voor verder verval zal kunnen behoeden. Zelfs als er sprake zou zijn van een religieus reveil of van heimwee naar de kerk, betekent dat niet dat mensen zich nog naar oeroude dogma’s en leefregels willen voegen. De kerk zal op een andere manier in de noden van de ‘ongeneeslijke religieuze mens’ moeten voorzien. Paus Franciscus lijkt daarin beter te slagen dan kardinaal Eijk, in wiens schaduw niets wil groeien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.