OPINIEEUROSCEPTICISME

In deze crisis past geen euroscepsis

Binnen de Europese  Unie wordt teveel naar elkaar gewezen, in plaats van samengewerkt, beoogt Johannes Karremans.

Premier Mark Rutte tijdens een videoconferentie waar de regeringsleiders van de 27 EU-landen gaan overleggen over een gezamenlijke aanpak van de verspreiding van het nieuwe coronavirus. Beeld ANP

In crisistijd komen onderliggende gevoelens duidelijker naar boven dan in normale tijden. Deze coronaweken laten een merkwaardige houding van de Nederlandse regering en overheidsinstanties tevoorschijn komen: hun scepticisme tegenover hun mede EU-lidstaten, in dit geval vooral Italië. Er is nog amper een woord van solidariteit gevallen, er zijn vooral denigrerende uitlatingen, over bijvoorbeeld de hygiëne op Italiaanse scholen. Buiten het feit dat dit soort uitspraken op z’n minst onsympathiek over komen, zijn het uitingen van wat in de politicologie horizontaal euroscepticisme wordt genoemd.

Dit staat niet gelijk aan een vijandige houding tegenover de EU op zich, en is ook niet beperkt tot die partijen die meestal als populist worden bestempeld. Integendeel, horizontaal euroscepticisme is regelmatig waar te nemen in de uitspraken van grote regeringspartijen, en wordt meestal gebruikt om onpopulaire maatregelen en EU-afspraken bij de kiezers te rechtvaardigen: er is niets mis met de besluiten van de regering of met EU afspraken, er zijn gewoon veel landen in de Unie die heel veel dingen fout doen. In deze uitspraken, zijn de landen die veel fout doen meestal Zuid-Europese landen. Deze uitspraken komen goed aan bij grote delen van de kiezers en brengt begrip voor de moeilijke compromissen die de regering in de EU moet maken. Alleen, ze komen het Europees project niet ten goede.

Als gevolg van de vele crises van de afgelopen jaren is het wantrouwen tussen vooral zuidelijke en noordelijke landen sterk toegenomen. Dit wantrouwen groeit op basis van wederzijdse beschuldigingen en stereotyperingen. Als de EU echt een gemeenschap is, moet de wederzijdse scepsis plaats gaan maken voor wederzijdse steun.

Johannes Karremans is politicoloog aan de universiteit van Salzburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden