ColumnPaul Onkenhout

In de strijd tegen racisme wordt het tijd om door te pakken

Op een zondag in december kreeg een voetballer van Elinkwijk, Frank Mijnals, in een uitwedstrijd tegen MVV van tegenstander André Maas te horen dat hij een roetmop, vieze neger, aap en een klote neger was. Ook moest hij teruggaan naar zijn boom.

Dat was zestig jaar geleden. Mijnals pikte het niet en sloeg Maas tegen de vlakte. De aanleiding, de racistische scheldpartij, werd door de KNVB genegeerd. Mijnals werd voor zes wedstrijden geschorst. Daarnaast legde de rechtbank van Maastricht hem een boete van 75 gulden op.

Het voorval wordt door Humberto Tan beschreven in Het Surinaamse legioen, een boek over de Surinaamse voetballers in de eredivisie in de periode 1954-2000. Een hoofdstuk heet De keerzijde.

Daarin gaat het over het racisme dat de Surinamers vanaf de tribunes trof, in de jaren vijftig en zestig vooral. Het was vrij gebruikelijk dat donkere voetballers ‘tering zwarte’ werden genoemd. Abe Lenstra, niet de eerste de beste, schold de broer van Frank Mijnals, Humphrey, uit voor ‘vuile vieze zwarte’ en verzocht hem dringend terug te keren naar zijn land.

Dus dan is het niet zo vreemd dat donkere voetballers, sporters die in het dagelijks leven te maken hebben met racisme in alle soorten en maten, het spuugzat zijn en laten weten dat er eens een eind aan moet komen. De protesten tegen de aanvallen in Den Bosch op Excelsior-speler Ahmad Mendes Moreira vorig jaar kregen deze week een omvangrijk vervolg.

Het werd tijd, zei Henk ten Cate woensdag in de Volkskrant over de antiracismegolf in de Nederlandse voetbalwereld. In het stuk van Bart Vlietstra zei Ten Cate ook dat er onder donkere voetballers lange tijd angst bestond om zichzelf te laten horen. ‘Omdat je bang was dat je alleen zou staan’. 

Dat doen ze niet meer. International Urby Emanuelson wees erop dat voetballers dankzij de sociale media snel en gezamenlijk hun stem kunnen verheffen. Nu kun je echt een beweging losmaken, zei hij.

Een beweging, dat is nieuw. Dat is het nooit geweest. Nieuw is ook dat zoveel voetballers expliciet vertellen wat hun overkomt. Sinds de huiveringwekkende getuigenissen van Ajax-doelman Stanley Menzo in de jaren negentig is het probleem niet meer zo duidelijk onder woorden gebracht. En niet eerder door zo veel voetballers en oud-voetballers tegelijk.

Een van de luidste stemmen deze week was van Ruud Gullit. Ik las ergens dat hij al zijn hele leven in de weer is tegen racisme, maar kennelijk was dat ondergronds. Van zijn activisme was nooit veel te merken. Hij droeg zijn Gouden Schoen in 1987 op aan Nelson Mandela, dat was het wel zo ongeveer.

Misschien is dit wel een goed moment om de anekdote op te schrijven over de afspraak die Gullit ooit had met Mandela. Hij moest de afspraak afzeggen, helaas, hij had andere verplichtingen. Later zei hij daarover dat hij net zo teleurgesteld was als Mandela.

Die Gullit bestaat niet meer. De nieuwe Gullit neemt het midden in de lynchpartij van De Telegraaf in de krant op voor burgemeester Halsema. Halsema had de demonstratie op de Dam niet mogen toestaan, liet hij weten, maar ze had wel een ‘moedig en standvastig signaal’ gegeven.

Gullit vroeg zich ook af of uitbanning van racisme alleen kansrijk was met een revolutie. Het is gevaarlijk denken, zei hij, ‘maar zover is het blijkbaar gekomen bij mij. Na alle ervaringen en gebeurtenissen afgelopen tientallen jaren.’

De acties van de voetballers maakte veel los; nog meer racisme ook. Nadat Ruud Gullit De Telegraaf te woord had gestaan en Memphis Depay woensdag in het tv-programma Beau had verteld waarom hij maandag op de Dam was, droop het racisme op sociale media ouderwets uit de riolen.

Nu doorpakken, zei Henk ten Cate. Zo is dat.

Eerder dit jaar concludeerde columnist Paul Onkenhout al dat Ruud Gullit zichzelf opnieuw heeft uitgevonden: ‘Het is niets minder dan de beste Ruud Gullit die we nu overal zien’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden