VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Utrecht

In de oorlog om de feiten durven vrouwen nog te weinig

Het lemma ‘lingerie’ op Wikipedia begon een tijdje geleden nog met de omschrijving ‘ondergoed dat een vrouw aandoet om een man te behagen’.

‘HAHAHA!’, schalt een zaal vol vrouwen als dit ter sprake komt bij de workshop ‘schrijven voor Wikipedia’ van Wikimedia Nederland in Utrecht. Een enkele dertiger, de meeste veertig tot in de zestig, achter hun laptops eten ze bescheiden boterhammen uit trommeltjes.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Sinds spreekster Danielle zich met het onderwerp ging bemoeien staat er ‘Lingerie is een ander woord voor damesondergoed en -nachtkleding’ op Wikipedia. Tikkeltje neutraler – tevreden gemompel. Danielle heeft ook nog even het lemma ‘vingeren’ onder handen genomen, zegt ze dan, ‘want als je het daarvan moest leren begreep je wel waarom veel vrouwen geen orgasme krijgen’. Haha!

Doel is de ‘gendergap’ op Wikipedia te sluiten. Een groot deel van de dag gaat over wat stoffiger maar niet minder urgente zaken. Zoals de grootmoeder van Willem van Oranje, Anna van Eppstein-Königstein, die op een haar na van Wikipedia werd verwijderd omdat een gebruiker (m) vond dat er te weinig secundaire bronnen over haar waren – en wat dééd die Anna verder nou helemaal, behalve het baren van dertien kinderen, in de 16de eeuw. Een moderator (v) heeft het op het nippertje voorkomen.

Wikipedianen Ciell (links) en Ian.

Iedere bezoeker kan elke inhoudelijke pagina op Wikipedia bewerken. Gebruikers die vaak meeschrijven of anderen aanvullen of verbeteren heten Wikipedianen en onder hen zijn mannen overal ruim in de meerderheid. Dit heeft zacht uitgedrukt enige weerslag op de inhoud. Wereldwijd gaat bijvoorbeeld maar 17,6 procent van alle biografieën op Wikipedia over vrouwen. Op de Nederlandse Wikipedia nog minder: 16,2 procent.

Nederland telt zo’n 1200 Wikipedianen, 80 procent van hen is man. Dagelijks schrijven zij zo’n honderdvijftig nieuwe lemma’s, deze week haalt Wikipedia Nederland naar verwachting de twee miljoen lemma’s, onder het motto ‘Toegang tot kennis voor iedereen’. Ja, Wikipedia is een van de mooiste, democratische uitvindingen die internet heeft voorgebracht. Met als enig minpuntje dat die kennis voor iedereen wel wat evenwichtiger mag.

Bord met suggesties voor lemma’s over vrouwen.

Waarom zijn er zo weinig vrouwelijke Wikipedianen? Omdat mannen graag dingen uitleggen en vrouwen juist minder geneigd zijn het werk van mannen te verbeteren, zeggen ze zelf. Dat vinden vrouwen eng, die twijfelen sneller. Combineer dit met de harde omgangsvormen onder Wikipedianen ‘en de vrouwen gaan al snel maar weer gezellig op Facebook’. Dat zegt moderator Ciell, in het dagelijks leven sociaal werkster, vandaag om kwart voor acht uit de Achterhoek vertrokken om de vrouwen in Utrecht enthousiast te maken.

Ciell kent als moderator die ruwe kant van Wikipedia: zij beslecht meningsverschillen over feiten, die onder Wikipedianen niet voor niets vaak ‘bewerkingsoorlogen’ heten. Ciell wil zoals meer vrouwelijke Wikipedianen alleen met haar gebruikersnaam in de krant omdat het er hard aan kan toegaan. Veel Wikipedianen weten niet eens dat ze een vrouw ís. ‘Ik zie dus niet veel directe vrouwenhaat, maar merk wel dat je niet ver komt met vrouwelijke eigenschappen.’ Zeggen ‘dat je het gevoel hebt’ dat een verbetering correct is brengt je op Wikipedia nergens. ‘En dat vind ik ook wel goed. Je moet alles staven met bronnen.’

Secundaire bronnen zijn min of meer een voorwaarde, omdat die neutraliteit bevorderen, is de gedachte. Een probleem bij het schrijven van lemma’s over vrouwen is dat die bronnen er nog vaak nauwelijks zijn. Zie de grootmoeder van Willem van Oranje. Maar ook zolang kranten nog minder over vrouwen dan over mannen schrijven zie je dit terug op Wikipedia, zegt iedereen van Wikipedia. En dat heeft weer invloed op nieuwe verhalen over vrouwen.

Wikipediaan Ellywa.

Kunsthistorica bij het stadsarchief van Delft Annika Hendriksen komt daarom bijvoorbeeld leren hoe ze lemma’s over 19de-eeuwse vrouwelijke fotografen kan toevoegen – ik wist niet eens dat die bestonden.

Sommige mannelijke Wikipedianen zijn er opvallend fanatiek alert op dat ‘de lat’ voor vrouwen op Wikipedia ‘niet lager ligt’ zegt Wikipediaan Ian Velthuis, die de ochtendcursus geeft. Zij heten ‘deletionisten’, naar de delete-knop. Deletionisten doen bijvoorbeeld al moeilijk als vrouwen een lemma willen schrijven over beroemde ‘salonières’, die vinden het organiseren van een beroemde literaire salon ‘geen beroep, dus ‘niet relevant’.

Later op de middag zal vrouwelijke Wikipediaan Ellywa juist daarom strijdbaar pleiten voor de relevantie van ook stereotype vrouwenonderwerpen: breikunst is evengoed kennis! Ellywa is 65 jaar oud en gepensioneerd fysicus. Maar nu ze met pensioen is vecht ze harde bewerkingsoorlogen uit over haar recht om óók de feiten over een borduursteek op te schrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden