column bert wagendorp

In de laatste peiling van 2018 keerde het Hollandse chagrijn weer een beetje terug

Bert Wagendorp blikt terug op dingen die in 2018 anders gingen dan algemeen was verwacht. Tja, hoe stond het ervoor, met Nederland, die eerste januaridag van 2018? 

Beeld Eva Roefs

Best goed, maar volgens de Nederlanders zelf toch wat minder.

Wij zijn een klagerig volkje. Waren Adam en Eva Hollanders geweest, dan hadden ze in het paradijs bij de Schepper zelf geklaagd over de diepe verveling, de uitzichtloosheid van de eeuwigheid, de onmetelijke saaiheid, gehaktballen met jus en tot slot over de zure appel.

Maar er was in het paradijs geen Sociaal en Cultureel Planbureau, de Schepper deed maar wat.

Nu is er wel een SCP en dat monitort elk kwartaal of het met Nederland de goede kant opgaat, of juist de slechte. Die vraag leggen de enquêteurs elke maand voor aan een representatieve groep Nederlanders.

Degenen die vinden dat het de verkeerde kant opgaat, zijn sinds het begin van de metingen, tien jaar geleden, altijd in de meerderheid geweest. De uitslag van de laatste kwartaalmeting van 2017: 57 procent zag het de verkeerde kant, 35 procent de goede kant opgaan.

Het is natuurlijk een vraag van niks: te breed, te vaag. Het antwoord hangt sterk af van de persoonlijke omstandigheden van de ondervraagde. Is haar man net weggelopen met haar beste vriendin, dan staat het er met het land beroerd voor.

Het hangt er ook vanaf waar je je informatie betrekt en wie je gelooft, betreffende de stand van het land. De opvatting laat zich gemakkelijk manipuleren - er zijn geen objectieve maatstaven voor, het is een vaag gevoel, tussen hart en onderbuik.

Maar daarmee is het onderzoek niet betekenisloos. Als je over honderd jaar wilt weten in welk collectief humeur het Nederlandse volk verkeerde, eind 2017, kun je er wel wat mee.

Dus toen er in het eerste kwartaal van 2018 voor de eerste keer in de recente geschiedenis meer optimisme werd gemeten dan pessimisme, was dat opzienbarend. 50 procent van de Nederlanders zag het de goede kant opgaan, en maar 40 procent de verkeerde.

In de jaren 2012-2013 was de kloof vaak 50 procent (70 procent pessimist, 20 optimist) en nu dit. Wat was er aan de hand? Hadden ze iets door het drinkwater gedaan? Was in 2018 sprake van een ingrijpende kanteling in ons zelfbeeld (wij zijn degenen die in de beste van alle tijden leven, op de beste van alle plaatsen)? Wordt ons toekomstbeeld louter gevormd door economische voor- of tegenspoed?

In de laatste peiling van 2018 keerde het Hollandse chagrijn weer een beetje terug: 44 procent verkeerde kant, 43 goede. Misschien waren we in 2018 even onszelf niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden