Column Max Pam

In de democratie moet het mogelijk zijn om gedrag te openbaren dat Kamerleden onwaardig is

De naam van de partij was natuurlijk een vondst: DENK. In het Turks staat ‘denk’ voor ‘gelijkwaardig’; de Nederlandse gebiedende wijs en de hoofdletters doen de rest.

Vanaf de oprichting is de weg van DENK geplaveid met conflicten. De oprichting zelf kwam al voort uit een conflict: afscheiding van de Partij van de Arbeid. Mijn vermoeden is dat de breuk al lang van tevoren was gepland. Eerst de Kamer in en daarna een eigen partij oprichten. Dat scheelt een hoop geld en energie om naamsbekendheid te krijgen.

In sommige stadswijken is DENK tegenwoordig groter dan de PvdA. De aftakeling van de PvdA overziende, moet je vaststellen dat de PvdA na Joop den Uyl ongelooflijk naïef is geweest. Eerst heeft de partij zich langzaam leeg laten vreten door de SP, toen kwam DENK bovendrijven die de illusie van de allochtonenpartij doorprikte, en tenslotte kaapte GroenLinks ook nog het klimaatdebat. De PvdA lijkt een lifter langs een weg die inmiddels is afgesloten voor alle verkeer.

Dat de opmars van DENK gepaard gaat met conflicten is op zichzelf niet verrassend, want alle emancipatie gaat gepaard met strijd. Maar bij DENK voeren ze die strijd telkens op een verrassende manier. Opvallend is dat de drie voormannen – Kuzu, Öztürk en Azarkan – uitstekend Nederlands spreken.

Als je het vergelijkt met het Nederlands dat gesproken werd door Boer Koekoek, Hans Janmaat of door Buma op zijn Lubberiaans, dan is het een enorme stap vooruit. Als ik de drie van DENK hoor praten, moet ik soms denken aan dat typetje van Van Kooten & De Bie, die Turkse klant die zijn groen-ten-man tegemoet treedt met hypercorrect Nederlands.

Door hun uitstekende taalbeheersing laten de drie zien dat zij volledig zijn geïntegreerd. Hun – of is het hullie? – hoef je werkelijk niets wijs te maken. Zij blaakten in het begin van zelfvertrouwen. In talkshows toonden zij zich gewiekste debaters, die je er niet zomaar onder kreeg.

Maar de laatste tijd begint het te schuren. Aanvankelijk werd de tegenwind opgevangen door hard terug te blazen. Dat is een beproefde strategie: een aanval onmiddellijk met een tegenaanval in de kiem smoren. Wat daar vooral bij hoort, is de zaak omdraaien en zelf het slachtoffer spelen.

Maar onlangs bij de zaak van DENK tegen BNN/VARA liep het anders en zagen wij Farid Azarkan niet in de rol van gewiekste debater, maar in die van Grote Bek. Bij Eva Jinek – ere wie ere toekomt – ging Azarkan volledig onderuit, toen hij probeerde goed te praten dat hij en zijn partij een advertentiecampagne met nepnieuws tegen Geert Wilders hadden willen starten. ‘Na 15 maart gaan wij Nederland zuiveren’, was de slogan die Wilders in de mond gelegd zou worden. Nu kun je alles over Wilders zeggen, en het is ook goed dat te doen, maar een campagne met zo’n verwijzing is gewoon een gemene rotstreek.

Bij Jinek probeerde Azarkan iedereen de schuld te geven, behalve zichzelf en zijn partij. Tegen de rustig blijvende Jinek begon hij steeds harder te praten, op het laatst was het bijna schreeuwen. Hij was plotseling iemand geworden die denkt dat je anderen kunt overtuigen door een steeds grotere bek op te zetten. ‘Als het kind in de buik van Eva dat geschreeuw maar niet heeft gehoord’, zal menig kijker gedacht hebben.

In de grote afleidingsmanoeuvre heeft DENK inmiddels het Vara-radioprogramma De Nieuws BV tot de werkelijke schuldige uitgeroepen. Die stapte met een verborgen cameraatje hun fractiekamer binnen en liet Azarkan in zijn eigen woorden herhalen welk proleterig idee ze hadden willen uitvoeren.

De kwestie werd zodoende teruggebracht tot de vraag of het programma de regels van de Tweede Kamer heeft overtreden. DENK is daarover een kort geding tegen BNNVara begonnen. Dat zou je een gotspe kunnen noemen en ik vermoed dat de rechter weleens voor een lastiger uitspraak heeft gestaan.

Voor zover ik weet heeft de Kamer, of het presidium daarvan, geen bezwaar gemaakt tegen de werkwijze van De Nieuws BV. Maar zelfs als het reglement van de Kamer is overtreden, moet hier toch een hoger belang gelden, namelijk dat in het in democratie mogelijk moet zijn om gedrag te openbaren dat Kamerleden onwaardig is. Vergeet niet dat DENK eerst die lullige plannen wilde ontkennen en daar pas op terugkwam toen bleek dat er toch opnamen waren gemaakt. Enfin, op 15 augustus doet de rechter uitspraak.

Intussen is DENK ook gevorderd de 16 duizend euro aan ten onrechte uitgekeerde referendumsubsidie terug te betalen. Maar u begrijpt het al, dat is niet de schuld van DENK, maar van het marketingbureau dat de plannen van DENK uitvoerde.

‘Dat het mijn schuld is, is eigenlijk jullie schuld’, zei Schopenhauer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.