Column Ionica Smeets

In 2030 moeten we wetenschappers belonen

Laatst vroeg iemand hoe mijn baan aan de universiteit beviel en ik flapte eruit dat het soms voelde als eindeloos strijden aan vele fronten tegelijk. De meeste heroïsche strijd is die aan de rand van je vakgebied, vechtend voor nieuwe kennis. Ook zijn er verkenningstochten waarbij je een legioen studenten meeneemt door een nieuw gebied. En elke keer dat felle duel met woorden als ik een publiekslezing voorbereid.

Dat zijn de leuke kanten van mijn werk. Daarnaast is er ook de Don Quichot-achtige strijd tegen de bureaucratie. Het slagveld vol afgewezen beursaanvragen. De aanvallen in de rug van politici die zeggen dat ‘we worden ondermijnd door onze universiteiten’. De schermutselingen met reviewers die je studie heel goed vinden, maar toch willen dat je dertig dingen verandert voor hij gepubliceerd kan worden. De achterhoedegevechten in een cultuur van machtsmisbruik en intimidatie. De uitputtingsslag om een vast contract te krijgen. De loopgravenoorlog tussen verschillende vakgebieden die elkaars geld en status willen.

Het meeste energie kosten de meta-gevechten om iets aan het systeem te veranderen. Zelf trek ik mijn spreekwoordelijke zwaard voor de aanval op een cultuur waarin wetenschapscommunicatie vooral gezien wordt als een geinige hobby – terwijl universiteiten steeds zeggen dat hun kerntaken onderzoek, onderwijs én impact op de samenleving zijn. Dan zou je willen dat die derde taak meer behelst dan vrijwilligerswerk dat mensen naast hun echte baan doen.

Toen ik hier een tijdje terug een column over schreef, reageerde een bestuurder dat die indeling in drie kerntaken ongelukkig is, universiteiten hebben maar twee taken: kennisvermeerdering en kennisverspreiding. En dat laatste omvat zowel onderwijs als impact op de samenleving. Ook goed. Laten we vooral voorkomen dat we eindeloos discussiëren over de precieze benaming en indeling van onze taken, terwijl we het gewoon eens zijn over wat die inhoudelijk zijn.

Dat gevaar zie ik nu bij het budget uit de wetenschapsbrief van minister van Engelshoven dat is bedoeld om onderzoekers te belonen ‘die actief met de samenleving de dialoog aan gaan’. Wat is de beste manier om dat geld te besteden? Inmiddels zijn er verschillende clans die elk een eigen plan naar voren stoten. De een pleit voor een beursaanvraag met criteria voor wat goede communicatie-activiteiten zijn, dat sluit goed aan bij het bestaande systeem voor onderzoeksgeld. Een ander wil liever speciale Carl Sagan-aanstellingen voor wetenschappers die uitblinken in communicatie. Een derde wil een landelijk platform voor wetenschapscommunicatie dat expertise en fondsen bundelt. Het lijkt zo of er een grote verdeeldheid is, terwijl iedereen hetzelfde doel heeft: wetenschappers belonen die op een goede manier aan communicatie doen – en dan niet met een boekenbon of een fles wijn. Mij maakt het niet uit hóé dat gebeurt, als er maar íéts gebeurt.

Deze week was er een grote conferentie over de vraag hoe wetenschappers in 2030 eruit zouden moeten zien. Ik hoop dat er voor hen minder fronten over zijn om te vechten en dat zij kunnen vechten voor de mooie kanten van ons werk: nieuwe kennis, goede opleidingen en uiteindelijk: een betere samenleving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden