CommentaarGrote Bedrijven

In 2019 kregen grote bedrijven een les in deemoedigheid

Grote nationale en internationale bedrijven worden met meer wantrouwen bezien dan ooit. Hun pogingen het tij te keren, ontmoeten argwaan.

Minister-president Mark Rutte bij MDK planten en decoratie tijdens een werkbezoek aan het Westland.Beeld ANP

Nu het economische hoogtepunt achter ons ligt, is de logische vraag: wat heeft de groei en voorspoed van de voorbije jaren ons eigenlijk opgeleverd? Wie heeft het meest geprofiteerd: burger of bedrijf? Huishoudens, werknemers en consumenten weten het antwoord: wij in elk geval niet.

Blijven over: de bedrijven. Die werden ontzien met lagere lasten in de hoop dat ze de economie zouden aanjagen met nieuwe banen en hogere lonen. Maar beursgenoteerde bedrijven zijn niet langer iets om trots op te zijn. Ze laten hun winsten vooral ten goede komen aan de aandeelhouder. Hun werknemers zien op hun loonstrook weinig terug van het succes van het bedrijf waarvoor ze werken. En die doen nauwelijks moeite de werkgelegenheid te laten groeien.

Het einde van de welwillende bejegening van grote bedrijven verwoordde premier Mark Rutte, ooit patroonheilige der multinationals, als een dreigement: verhoog de lonen, of betaal meer belasting. Het geld is er, stelde de VVD-leider, want de bedrijfswinsten klotsen tegen de plinten op.

De ooit zo krachtige, maar fluisterende lobby voor het grote bedrijfsleven is zo tandeloos geworden dat topmannen en -vrouwen zich inmiddels generen voor hun belangenbehartiger, VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer. Hij en bouwwerkgeversvoorman Maxime Verhagen keerden zich op het Malieveld ongewoon luidruchtig tegen het kabinet, waarna hun voornaamste gesprekspartner zich van hen afkeerde.

De werkgevers hebben een vrouwenquotum altijd onzin gevonden, maar weten zich vlakweg genegeerd nu daar overeenstemming over is: minimaal 30 procent van de raden van commissarissen van beursgenoteerde bedrijven moet vrouw zijn. Nadat bedrijven vorig jaar al moesten slikken dat de dividendbelasting niet werd afgeschaft, kwam daar dit jaar een gehate voorgenomen CO2-heffing bij. Ook is de beloofde verlaging van de winstbelasting uitgesteld en de bankbelasting verhoogd.

Bedrijven vinden zich het slachtoffer van die maatregelen en waarschuwen voor de consequenties met de grijsgedraaide plaat over verslechtering van het vestigingsklimaat. Het getuigt van wereldvreemdheid, want tegelijk laten ze de topsalarissen stijgen, vergroten ze de kloof tussen top en werkvloer, negeren ze dat flexibilisering van de arbeidsmarkt nu echt knelt en heeft belastingontwijking nog altijd hun warme belangstelling.

Internationaal ziet het er, wat deemoedigheid van grote bedrijven betreft, iets beter uit. Zo ondertekenden de grootste Amerikaanse bedrijven een ogenschijnlijk baanbrekende belofte niet langer naar maximale winst voor de aandeelhouder te streven, maar naar ‘goede banen, een sterke en duurzame economie, innovatie, een gezond milieu en economische kansen voor iedereen’.

Mooie woorden, maar ze ogen als een vlucht naar voren. Bij vrijwel elke ondertekenaar zijn de omstandigheden tegenovergesteld aan het streven. Bij de ene zijn de arbeidsomstandigheden middeleeuws, de andere heeft onderbetaald personeel. Er zijn topmensen die nauwelijks belasting betalen en banken die financiële catastrofes aan elkaar rijgen. Bovendien is geen enkel bedrijf concreet over hoe het de beloftes gaat inlossen.

De kans wordt steeds kleiner dat bedrijven met zoethoudertjes wegkomen. Op allerlei terreinen staat het individu, al dan niet gemobiliseerd door sociale media, op tegen machtsblokken. Ook bedrijven krijgen aldus lessen in deemoedigheid, maar weinige willen die les ook werkelijk leren. Toch zullen ze zich moeten aanpassen, al was het maar uit eigenbelang. Want die opstandige individuen zijn uiteindelijk hun werknemers en vooral: hun klanten. Hen negeren is voor elk bedrijf de doodsteek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden