Opinie

Illustratie De Hond leidde de aandacht af van de rol van de media in Deventer moordzaak

De media moeten verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen publicaties en die niet al te makkelijk afschuiven op Maurice de Hond, vindt Hans Vuijsje.

Maurice de Hond (midden) met Ernest Louwes bij de publicatie van diens boek ‘Schuldig’ over de Deventer moordzaak. Beeld Martijn Beekman
Maurice de Hond (midden) met Ernest Louwes bij de publicatie van diens boek ‘Schuldig’ over de Deventer moordzaak.Beeld Martijn Beekman

Dinsdag 20 april boden de Volkskrant en de tekenaar hun excuses aan voor de karikaturale illustratie van Maurice de Hond bij het interview van 18 april met Annegriet Wietsma over ‘De Deventer mediazaak’. De excuses gingen gepaard met een opmerkelijke reconstructie van de totstandkoming van deze cartoon. Volstrekt open en oprecht bekent de tekenaar dat hij niet bij de Joodse achtergrond van Maurice de Hond heeft stilgestaan en dat hij het idee dat een ‘puppet master’ ook een antisemitisch stereotype is onvoldoende paraat had. Ook de aanwezige redacteuren hadden volgens de Volkskrant een tekort aan historisch besef bij de beoordeling van de tekening.

De excuses zijn oprecht, maar de reconstructie roept wel vragen op. Allereerst een vraag over de professionaliteit. Ik zou denken dat een professionele illustrator zich in de geschiedenis van het genre zou hebben verdiept. Als hij bij een groot dagblad gaat werken verwacht ik ook dat hij onderzoek heeft gedaan en heeft nagedacht over het effect van cartoons. Als je professioneel met je vak omgaat kun je niet om het bestuderen van Stürmer-achtige karikaturen heen. Hoe kun je met goed fatsoen als professionele illustrator dan zeggen dat je dit niet paraat hebt?

En hoe kun je als beeldredacteur niet weten hoe gevoelig dit soort zaken liggen? Nog steeds is wat er tijdens de Holocaust gebeurt het grootste historische feit in de geschiedenis. Hoe kan zo’n gebrek aan historisch besef bestaan in een grote krant die natuurlijk nog steeds bezig is met de Jodenvervolging (bijvoorbeeld de huidige artikelenreeks over de SS’er en kampbeul Willem van Neut). Een krant waarin ook regelmatig over racisme en antisemitisme wordt geschreven?

Annegriet Wietsma

Er is nog een tweede, wellicht nog indringender vraag. Die heeft te maken met zelfreflectie van media. Annegriet Wietsma’s documentaire gaat over de rol die de media hebben gespeeld in de Deventerse moordzaak. Na een toelichting van de redactie en het horen van de podcast werd de inspiratie van de illustrator ‘een EC Comic van Al Feldstein (die zich als Jood omdraait in zijn graf) over een manipulatieve vrouw die een man bespeelt als een marionettenspeler’. Zijn interpretatie van deze zaak, en die lijkt niet te zijn tegengesproken door de beeldredactie, is dat het hier dus niet om een zaak van de media gaat, maar om de rol van Maurice de Hond als marionettenspeler. Zo beleeft de krant het dus en dat is, ook buiten de historische context, misplaatst.

Maurice de Hond is een bevlogen man met een streng rechtvaardigheidsgevoel. Als hij denkt dat er iets niet klopt, gaat hij door roeien en ruiten. Kosten noch moeite worden gespaard. Dat mag, dat is ieders goed recht wanneer je ergens voor wil gaan. Het is echter de professionaliteit van de media om daar al dan niet ruimte voor te geven. De Deventer mediazaak is niet een zaak van Maurice de Hond, maar van de media. De Hond moet verantwoordelijkheid nemen voor zijn eigen handelen, maar de media moeten zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen publicaties en die verantwoordelijkheid niet al te makkelijk op hem afschuiven.

Het lijkt bij de media zo te werken dat je opeens belangrijk wordt als het je lukt om nieuws te maken, als je eenmaal belangrijk bent word je ook zelf nieuws met alles waarover je een mening hebt. Dat is een nogal gemakzuchtige houding. Het is juist de taak van de media om hier zorgvuldig mee om te gaan. Om nieuwswaardige en minder nieuwswaardige zaken van elkaar te scheiden en, zoals Wietsma in het interview stelt, om vaker en beter zaken uit te leggen. Om zo nodig op verhalen terug te komen en eerlijk te zeggen: ‘Sorry, wij zaten fout.’

Hans Vuijsje is oud-directeur van Joods Maatschappelijk Werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden