ColumnElma Drayer

Ik word zenuwachtig van het biologisch determinisme dat menstruatiegelovigen uitdragen

Elma Drayer artikel column Beeld .
Elma Drayer artikel columnBeeld .

Op de een of andere manier kan er de laatste jaren geen vrouwengezondheidsthema ter sprake komen of het heet dat er ‘een taboe’ op rust. Dat geldt voor de overgang, maar helemaal voor de menstruatie. ‘Deze vrouwen zijn het taboe op hun menstruatie zat’, wist Harper’s Bazaar te melden. ‘Zijn we echt al af van het taboe op menstruatie?’, vroeg Elle zich af. Vice.com: ‘Waarom bloeden uit je vagina lange tijd taboe was (en soms nog steeds is)’.

Een druk besproken taboe, zou je zeggen, verliest op zeker moment zijn status van taboe. Maar nee. Ook de initiatiefnemers van het zogeheten Maandverbond – geinige naam voor een ‘innovatief’ en ‘interactief’ project waarmee de VPRO vanaf komende zondag multimediaal uitpakt – strooien kwistig met het t-woord. De makers, las ik woensdag in de krant, willen jonge vrouwen ‘informeren zonder taboes’.

Uit het begeleidende artikel in de VPRO Gids: ‘De helft van de mensen menstrueert, maar toch is ongesteldheid nog steeds een taboe.’ En: ‘Kennelijk stoppen we die maandelijkse bloeding en alles daaromheen dusdanig weg dat het een marginale kwestie lijkt.’ Verderop: ‘Het gesprek over menstruatie openen is geen overbodige luxe, want het taboe dat er nu nog op rust zorgt voor veel ongemak.’

Nu klopt het zonder meer dat nog maar één generatie voor de mijne veruit de meeste meisjes van hun gezond niet wisten. Hartverscheurend waren de verhalen van onze moeders die zich een ongeluk schrokken als het moment zich voor het eerst aandiende. Ongesteldheid was met schaamte, schande en eufemismen omgeven. Maar tegenwoordig? Het is eerder omgekeerd. Alles rond menstruatie staat uitgebreid in het zonnetje. En vooral: wordt tot op het bot geproblematiseerd.

Vooral hoogopgeleide jonge vrouwen schijnen erg onder de indruk te zijn van een fenomeen waarmee al hun vruchtbare zusters wereldwijd sinds mensenheugenis te maken krijgen. Ze kennen er bovendien een betekenis aan toe die je bijkans de adem beneemt.

In de Angelsaksische landen verscheen recent het ene boek na het andere met strijdbare titels als Period Power en Periods Gone Public, Taking a Stand for Menstrual Equity. Theatervoorstellingen, performances en films over het thema zijn inmiddels ruim voorhanden.

In Nederland bestaat zelfs een heus magazine over menstruatie, period.nl. En vorig jaar was Daan Borrel niet uit de publiciteit weg te slaan dankzij het boek dat ze aan haar cycli wijdde: Jaar van het nieuwe verhaal.

Heel eigentijds deelde zij op Instagram de fysieke details, tot instemming van haar volgers. Zij had het licht gezien, begrijp ik, door te ‘luisteren’ naar haar lichaam, waarbij ze ontdekte dat ‘iedere menstruatie je iets kan vertellen’. Ze kwam er tevens achter dat je meer zou moeten leven ‘volgens de regels van het feminiene ritme’. Tot dan toe leefde ze namelijk volgens de regels van het ‘masculiene ritme’, maar daar werd ze ‘overspannen’ van. Uiteraard kwam ook het vermaledijde patriarchaat nog even langs.

Zelf word ik altijd een tikje zenuwachtig van die ophemeling van het feminiene. Van de vanzelfsprekendheid waarmee het feminiene gelijk zou staan aan het goede, het masculiene aan het kwade. Hoezo eigenlijk?

Nog zenuwachtiger word ik van het biologisch determinisme dat menstruatiegelovigen uitdragen. Alsof je hormonen doorslaggevend zijn voor wie je bent of voor je gedrag. Alsof andere factoren nauwelijks een rol spelen. Alsof je niet oneindig complexer in elkaar steekt.

Trouwens, welke man zou heden ten dage goede sier maken met het argument dat testosteron hem regeert? (De Amsterdamse wethouder die zich ooit dacht te kunnen beroepen op een ‘stofje’ ter verklaring van zijn prostitueebezoek kon meteen vertrekken.) Waarom dan wel zoveel gewicht toegekend aan fluctuaties in de vrouwelijke hormoonhuishouding?

Menstrueren is geen feest, maar daarmee lijkt me meteen het belangrijkste gezegd. Uitzonderingen daargelaten, dat spreekt, valt met het bijkomende ongerief doorgaans heel best te leven. Misschien is die saaie waarheid wel het nieuwe taboe.

Elma Drayer is neerlandicus en journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden