Column Elma Drayer

Ik word giechelig van een wereldbeeld dat dieren vermenselijkt

De tweet leek me zo absurd dat ik aanvankelijk dacht aan een hoax. PETA, naar eigen zeggen de grootste dierenrechtenorganisatie ter wereld, riep begin deze week op om geen zuivel meer te consumeren. Argument: neonazi’s in de Verenigde Staten gebruiken melk als symbool van hun ‘witte superioriteit’.

Ik begaf me naar de site van genoemde veganistenclub (die ook een Nederlandse afdeling heeft). En zie, de oproep was wel degelijk serieus. Alleen bleek dat van die neonazi’s bijzaak. Sowieso beschouwt PETA het drinken van koemelk als ‘een daad van overheersing’. In het eigen knarsende proza: ‘Ongeacht de meningen van haatgroepen over melk is de zuivelindustrie inherent wreed en hoeft niemand van welke etniciteit dan ook de moedermelk van een andere soort te drinken.’ En: ‘Door ervoor te kiezen geen zuivelproducten te consumeren, kun je niet alleen de 1,8 miljoen koeien helpen die in Nederland op melkveebedrijven lijden, maar ook je eigen gezondheid een impuls geven.’

Toevallig stuitte ik even later op een uitnodiging van de achtenswaardige Internationale School voor Wijsbegeerte te Leusden. Daar organiseren ze binnenkort een weekend rond het thema ‘Democratie voor dieren’. Uit de wervingstekst: ‘De grondwet stelt dat gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden. Wat als we dat principe nou eens zouden toepassen op dieren? Zou het gebroken been van de koe dan op dezelfde manier behandeld moeten worden als het breekbare been van de mens? En zouden dieren dan ook vertegenwoordigd moeten worden in onze rechtbanken en in onze politieke systemen?’ Een van de filosofen die er aan de orde komen is Eva Meijer, vorig jaar cum laude gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam. Van haar hand herinnerde ik me de onvergetelijke zinnen: ‘In het huidige systeem is het misschien voor veel dieren inderdaad lastig om zich verkiesbaar te stellen of een zinvolle discussie te voeren in de Tweede Kamer. Dat wil echter niet zeggen dat inspraak onmogelijk is, en zeker niet dat het onwenselijk is.’

Even toevallig wees iemand me diezelfde dag op een aflevering van De Wereld Draait Door. Ik keek terug. Aan tafel zat journaliste Antoinnette Scheulderman om haar pas verschenen boek Dan neem je toch gewoon een nieuwe te promoten. Ze vertelde hoe ze zichzelf had gekweld met de vraag of ze niet méér had moeten doen om haar dwergteckel Bubbels gezond te houden. Ze vertelde over haar ‘diep verdriet’ en de ‘steken van pijn’ toen het hondje stierf. Ook te gast was zanger Barry Hay. Over zijn Duitse staander Juno zei hij dat hij na diens dood ‘geen controle’ had over het verdriet dat hem beving. De boodschap van het item was duidelijk: wie rouwt over een huisdier verdient ons aller begrip en respect.

Dit alles illustreert maar weer eens hoe grondig ons denken over dieren de laatste decennia veranderde. Aan ene kant van het spectrum staan inmiddels de lieden die menen dat dieren dezelfde ‘universele rechten’ toekomen als wij mensen bezitten. Aan de andere kant de lieden die op de nationale televisie hun rouw over een huisdier mogen etaleren – zonder voor één relativerend vraagje te hoeven vrezen. En alle varianten daartussen.

Voor u me van het omgekeerde beticht: dat je dieren netjes behandelt vind ik een beschavingsplicht. Dat daaraan nog te veel mankeert lijkt me al even evident. Ik word alleen wat giechelig van een wereldbeeld dat dieren losjes vermenselijkt – of dat nu door filosofen of talkshowgasten gebeurt.

Daarmee behoor ik geloof ik tot een slinkende minderheid. Zie alleen al de opmars van de Partij voor de Dieren, te weinig onderkend naar mijn smaak. Bij de laatste Kamerverkiezingen wist deze partij vijf zetels binnen te halen, in de recente peilingen staat ze maar liefst op zeven. Blijkbaar achten honderdduizenden (potentiële) kiezers de dierenrechten het allergewichtigste vraagstuk waarmee dit land heden ten dage te kampen heeft.

Ik kan nog wel een paar andere bedenken. Maar zie boven.

Elma Drayer is journalist en neerlandica.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.