ColumnArnon Grunberg

Ik vermoed dat de mensheid net zoveel apocalyptische als seksuele fantasieën heeft voortgebracht

Michael Herr, die oorlogscorrespondent was in Vietnam, laat in zijn bekende boek Dispatches doorschijnen hoezeer oorlog en seks met elkaar vermengd zijn: ‘Kiss it, eat it, fuck it, plow it with your whole body.’ De vijand is intiem, het doden lustopwekkend. Ik herinner me mijn eerste dag in het slachthuis in 2017 als buitengewoon erotisch; tegen mijn zin in, maar toch.

Circa twee miljoen Vietnamezen zijn vermoord in de Vietnamoorlog, circa 50 duizend Amerikaanse soldaten sneuvelden. Daarna was het gedaan met de dienstplicht, de Amerikaanse bourgeoisie wilde haar zonen niet meer offeren. Het brengen van mensenoffers werd iets voor mindere goden.

Waar de dood ook voor betrekkelijk vitale mensen een reële maar geen strikt individuele bedreiging is, vervagen de zeden. Zie Vietnam. In de Führerbunker vonden orgiën plaats toen de Russen naderden en Evelien Gans beschrijft in haar biografie over Jaap en Ischa Meijer doorgangskamp Westerbork, hoe schrijnend ook, als een erotisch universum.

Nu is er sprake van een noodtoestand, een noodtoestand light, van radicale vervaging van seksuele normen is daarom geen sprake. Voor de vitale mens is de dood nog altijd een abstractie. Net zoals het terrorisme is dit ook geen existentiële dreiging voor een land, voor de mensheid.

Maar de ondergangsfantasie blijft prikkelen. Ik vermoed dat de mensheid net zoveel apocalyptische als seksuele fantasieën heeft voortgebracht.

In het kader van die ondergangsfantasieën zag ik eindelijk de serie Babylon Berlin, over Weimar, dans en moord. Het cliché van de Weimarrepubliek is dat zij een apotheose is van ondergang en erotiek; sommige clichés zijn waar. De serie bevalt me.

Het is hooguit zaak om te voorkomen dat onze ondergangsfantasieën politieke fantasieën worden.

‘Zu Asche, zu Staub/ Dem Licht geraubt/ Doch noch nicht jetzt’, zingt de Litouwse actrice Severija Janušauskaitė in de serie.

Maar nu nog niet. Daarmee is het meeste gezegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden