Column Arnon Grunberg

Ik raad iedereen de film Joker aan, al was het maar om de clown in jezelf te ontdekken

‘Hoe spreek je mijn voornaam uit?’, vroeg Özcan Akyol. We zaten in een talkshow en nergens is meer vervreemding te vinden dan in de talkshow. Ik ben dol op vervreemding, zij verdrijft de wanhoop en dikwijls zorgt zij voor een schaterlach.

‘Nee’, zei Akyol. ‘Je doet het niet goed. Jeroen kan het aardig, Matthijs blijft consequent mijn naam verhaspelen. Wordt jouw naam weleens verhaspeld?’

‘Voortdurend’, antwoordde ik. ‘Aron. Anton. Arnold. Grunenberg. Grünberg. Grondberg. Groenenberg. De verhaspelaars zijn onder ons, maar ook zij hebben bestaansrecht.’

De talkshow begon en mijn gedachten gleden af naar de film Joker, die ik twee dagen daarvoor had gezien.

In die film van Todd Phillips wil Arthur Fleck (Joaquin Phoenix) ‘Joker’ worden genoemd, hij is een komiek die noodgedwongen om zichzelf lacht. De film had me niet geheel kunnen overtuigen. Hoe een mishandeld kind een verward persoon wordt, vervolgens een psychiatrisch patiënt, tot slot een monster in een monsterachtige wereld; het had subtieler gekund. Ondanks mijn voorbehoud kan ik de film iedereen aanbevelen, al was het maar om de clown in jezelf te ontdekken.

Het gesprek ging nu over conformisme en ik zag het prachtige gezicht van Joaquin Phoenix voor me. Overal clowns, op tv, op straat. Meteen daarna moest ik denken aan de Russische schrijver Daniil Charms (1905-1942), die belangrijk voor me is geweest.

Yolanda Bloemen heeft zijn werk opnieuw vertaald. Op 21 oktober 1933 schreef hij aan zijn geliefde, de actrice Claudia Poegatsjova: ‘U bent een waarachtig en begaafd mens, en u doet er goed aan geluk te minachten.’

Charms stierf ‘van honger, uitputting en ziekte’ in de psychiatrische afdeling van een gevangenisziekenhuis. Hij zou misdaden tegen de Sovjetmacht hebben begaan. Men was hem vergeten.

De talkshow was voorbij en ik was van top tot teen gereed vol goede moed het geluk te minachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden