Column Harriet Duurvoort

Ik, met zowel Surinaams, Fries als Afro-Amerikaans bloed, wil gewoon dat Piet door de schoorsteen komt

Natuurlijk gingen wij niet naar de intocht. Ik had slechts zuinigjes laten vallen dat Sint weer in het land was. Sindsdien ging het over niets anders. Hij had zelf zijn schoentje gepakt en er een appel in gestopt. Een houten trein hoopte hij, de duizendste. Snelt nu elke ochtend, of soms nog midden in de nacht, de trap op naar de schoorsteenmantel.

Eerlijk, door die hooligans, het schelden overal, vul ik zijn schoentje met een verscheurd gevoel. Zou ik het maar vertellen? Dat het sprookje niet bestaat? Toch nog niet. Zijn schoentje ontroert me te veel.

Piet komt bij ons door de schoorsteen en legt een cadeautje bij zijn schoentje. Ik zeg consequent Piet, dat is overgenomen, hoewel mijn zoontje soms Zwarte Piet zegt en ik ook. Slip of the tongue.

Op school is men niet met de discussie bezig. Ik durf het niet zo goed aan de orde te stellen. Zo fel als ik in het nationale debat ben, mijd ik hier conflict. Ik ben zo blij dat hij op deze school zit. Met zijn beperking had ik ook een thuiszitter kunnen hebben. Ze vieren het traditioneel en bedoelen daar niets mee. Toch zou ik willen dat als Sinterklaas met traditionele Zwarte Pieten gevierd werd, er een uitwijkmogelijkheid was. Waar je als ouder gewoon feestelijk Sinterklaas kunt vieren, maar dan met veegjespieten, of andere soort Pieten.

Ik hield een ruime week geleden een twistgesprek met Herman Vuijsje over onder meer Zwarte Piet. Mensen complimenteerden mij over de genoeglijke toon van het gesprek. Misschien had ik dat daags na de hooliganintochten niet op kunnen brengen. Kapot was ik ervan. Doodsbang en woedend.

Op Twitter maakte ik ruzie. Vooral met Telegraaf-journalist Wierd Duk, die ik verweet door zijn hetzerige stuk over anti-Zwarte Pietactivisten, die hij neerzette als linksradicale terreurgroepen, medeverantwoordelijk te zijn voor dit resultaat. Ik ben trouwens ook woedend op die sensatiebeluste malloten van de Grauwe Eeuw met hun botsplinterdreigementen. Ze verpesten zoveel, voor burgerlijke mama’s als ik, met gelovende kinderen, die gewoon een leuk sinterklaasfeest willen vieren, maar dan zonder ‘traditionele’ Piet.

Een hart onder de riem kwam uit een verrassend andere hoek dan ‘extreemlinks’. Eerlijk gezegd associeerde ik het gereformeerde Nederlands Dagblad altijd met het jaren 50-gevoel waarnaar sommigen zeggen terug te verlangen. Met ‘retrotopie’, zoals Peter Giesen in de Volkskrant verwoorde, ‘het verlangen naar de terugkeer naar een geïdealiseerd verleden […] toen ‘we’ nog onder elkaar waren en onbekommerd Zwarte Piet konden spelen, zonder dat iemand erover zeurde’.

Maar in zijn vlammende commentaar pleit ND-hoofdredacteur Sjirk Kuijper voor ‘een Piet-performance die geen aanstoot geeft. Dus zonder de zwarte plamuurlaag, waar onze grootouders niet eens de cosmetica voor hadden. Want ook al hebben sinterklaasvierders brave bedoelingen: de manier waarop Zwarte Piet nu vaak uitgedost en geacteerd wordt, is wél racistisch en kwetsend. Je hoeft maar één keer een kind met donkere huid en kroeshaar bij dit rare toneelspel te zien verstarren, om te weten: dit zogenaamde kinderfeest is helemaal niet voor alle kinderen even aardig.’ En: ‘Het canoniseren van de egaal Zwarte Piet neemt radicaal religieuze trekken aan.’ Amen.

Intussen ontdekte historica Elisabeth Koning dat de bedenker van het sinterklaasfeest, Jan Schenkman, zich bij het karakter van Zwarte Piet toch liet inspireren door de omstreden Amerikaanse blackface-traditie. Ik, met zowel Fries, Afro Amerikaans als Surinaams bloed, wil gewoon dat Piet door de schoorsteen komt.

Jaren geleden schreef ik een stuk in The New York Times over Zwarte Piet. Ik was uiteraard vereerd toen het geplaatst werd. Maar het redigeren had wat voeten in de aarde. Een welwillende corrector maakte ervan: ‘Sinterklaas and his black petes ride the rooftops with their reindeers.’ Ik, om 04.00 uur ’s nachts slaperig meelezend in mijn laatste versie, kreeg een hartverzakking en belde in paniek naar New York. Hakkelend legde ik een beroemde redacteur uit dat, well actually, Sinterklaas niet over reindeers beschikte maar op een white horse over de daken reed. Ik moest eraan denken dat ik vroeger kennissen in New York weleens vroeg op een kaart aan te wijzen waar ze dachten dat ik vandaan kwam en ze steevast een plekje in Zweden aanwezen. Ik besefte weer in wat voor hoekje van de wereld wij wonen, en tegelijk, hoe oer-Hollands ik eigenlijk ben dat ik aan deze traditie hecht, ook al wil ik Piet veranderen.

Harriet Duurvoort is publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.