Opinie

'Ik maak zelf wel uit wie ik op 4 mei herdenk'

Allerlei herdenkingsfundamentalisten bepalen in aanloop naar de Nationale Herdenking op 4 mei wie er wel en niet wordt herdacht. Dat maakt journalist Bart Schut zelf wel uit.

Engelse veteranen brengen een saluut na het leggen van een krans bij het gedenkteken tijdens de herdenking op het Militair Ereveld Grebbeberg, op 4 mei 2012. Beeld null
Engelse veteranen brengen een saluut na het leggen van een krans bij het gedenkteken tijdens de herdenking op het Militair Ereveld Grebbeberg, op 4 mei 2012.

'4 mei is er niet voor verzoening', vindt Jan van Kooten van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Dat betekent dat we geen daders of foute Nederlanders herdenken.

Het is 2013, bijna 70 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog en blijkbaar denken wij nog steeds in absolute waarheden als goede en foute Nederlanders. Is het vanwege ons nationale schuldgevoel, omdat wij zo weinig verzet hebben gepleegd in die oorlog en er relatief zoveel Joden zijn opgepakt in ons land, dat wij nu zo rücksichtslos (het klinkt toch nog steeds het beste in het Duits) moeten herdenken?

Foute Nederlanders. Zijn dat ook de vrouwen die zo dom of zo opportunistisch waren tijdens de oorlogsjaren verliefd te raken op Duitse soldaten? Een liefde die zij na de oorlog moesten bekopen met mishandeling of verkrachting door die duizenden verzetshelden die in en na mei 1945 opeens alom aanwezig bleken. U weet wel, goede Nederlanders. Ach, het waren maar moffenhoeren, die mag je niet herdenken.

4 mei, die ene dag van het jaar dat 'Duitser' en 'dader' synoniemen zijn. De dag dat elke Duitser een SS'er was, want dat is wel zo overzichtelijk. Tussen de 7 en de 9 miljoen zijn er omgekomen in de oorlog, ruim een derde waren burgers. Verbrand in de inferno's van Keulen of Dresden of en masse verkracht door het Rode Leger in Berlijn of de Noord-Afrikaanse Spahitroepen in Freudenstadt. Maar ook hen mag u niet herdenken van de goede Nederlanders anno 2013.

Opdat het nooit meer gebeurt
En ik dacht dat het denken in termen van Kollektivschuld nu juist een van die dingen was waarom wij herdachten, opdat het nooit meer gebeurt. Hoe dan ook, zet uw Magnetohelm op en waag het niet aan ook maar een enkele Duitser - pardon, ik bedoel dader - te denken. Al heet die toevallig Sophie Scholl of Claus von Stauffenberg. Dat is verboten door het Comité. Vergeet dit niet wanneer u na acht uur naar huis rijdt in uw Volkswagen of BMW.

Het is een Nationale Herdenking, hoor je van Van Kooten en andere herdenkingsfundamentalisten, dus gaat het alleen om Nederlandse slachtoffers. O ja? Mag ik dan onze Amerikaanse, Britse en Canadese bevrijders niet herdenken? Of misschien alleen zij die net binnen onze grenzen zijn gevallen? Herdenk de Britse para's in Arnhem, maar waag het niet ook maar een gedachte te wijden aan hun gesneuvelde Amerikaanse wapenbroeders in Bastogne.

En de ontelbare Joodse vluchtelingen die in ons land zijn opgepakt maar niet de Nederlandse nationaliteit bezaten? Mag ik over hen alleen woede en verdriet voelen als zij binnen de landsgrenzen zijn vermoord? Moet onze empathie echt een halt worden toegeroepen zodra zij Putte of Glanerbrug hebben bereikt?

Op 4 mei dwing ik mijzelf even te denken aan de slachtoffers van de Amerikaanse terreurbombardementen op Tokio, Hiroshima en Nagasaki. Ondanks het feit dat de hele familie van mijn vader door Japanse soldaten het concentratiekamp is ingejaagd. Of beter gezegd, juist vanwege dat feit. Ik maak namelijk zelf wel uit wie ik herdenk.

Bart Schut (Twitter: @bpschut, Facebook: bart.schut) is journalist

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden