Column Jasper van Kuijk

Ik: ‘Joehoe, hier zijn we, ik kom een jaar mijn wortels ontdekken!’ Zweden: ‘Papieren alsjeblieft’

Goed, tot zover het vakantiegevoel. We moeten een persoonsnummer, het Zweedse burgerservicenummer, bemachtigen en dat blijkt een vrij ontnuchterende ervaring. In Zweden heb je voor alles, van schoolinschrijving tot telefoonabonnement, dit heilige tiencijferige nummer nodig. Ik bel met de Zweedse sociale verzekeringsbank: ‘Dag, ik wilde weten of ik alvast een zorgverzekering kan aanvragen, ook al heb ik nog geen persoonsnummer.’ ‘Ik verbind u door.’ Computerstem: ‘Voer uw persoonsnummer in en sluit af met een hekje.’ Dat dus.

Omdat zo’n persoonsnummer aanvragen best wat tijd kan kosten had ik maanden van tevoren al gebeld om te kijken of we de aanvraag vanuit Nederland op konden starten. Nee, het hele gezin moet fysiek aanwezig zijn bij de aanvraag en een vast verblijfadres in Zweden hebben.

Dus wij zo snel mogelijk na aankomst met onze jongens – en een iPad om te zorgen dat ze de wachtruimte niet afbreken – naar Skatteverket, de belastingdienst. Onze zorgen over het afbreken van de wachtruimte waren onterecht, want de rij begint ruim buiten het kantoor. Eenmaal aan de beurt geven we onze indrukwekkende stapel documenten aan een in de basis vriendelijke, doch enigszins gestreste mevrouw. De dame kopieert alles, laat ons zonder toelichting een formulier invullen waarvan we maar hopen dat het het juiste is en zegt dan dat we een reactie krijgen over zes tot acht weken. Of langer.

En dat was het.

Ik knipper met mijn ogen. Ik had verwacht we nu eindelijk duidelijkheid zouden krijgen over onder welke regeling we vallen. Of dat ze op z’n minst door onze documenten heen zouden gaan om te kijken of alles klopt. Weet ik veel, íéts waaruit blijkt dat het hun ook iets kan schelen.

Zes tot acht weken, of langer. Dat is best wel onpraktisch. De jongens zijn door onze emigratie automatisch uitgeschreven voor de Nederlandse zorgverzekering, maar om ze hier te registreren hebben we persoonsnummers nodig. Ems wilde zo snel mogelijk beginnen met de immigrantencursus Zweeds, om makkelijker contacten te kunnen leggen. Maar ja, persoonsnummer. Bankrekening: persoonsnummer. Telefoonabonnement: persoonsnummer.

Ik weet dat de aanvraag voor ons als EU-inwoners in principe een formaliteit is, maar toch voel ik me – voor het eerst – een beetje onwelkom. Het voelt ook wat raar omdat mijn moeder Zweeds is en ik al zo lang in Zweden kom. Ik: ‘Joehoe, hier zijn we, ik kom een jaar mijn wortels ontdekken!’ Zweden: ‘Papieren alsjeblieft. Tot over acht weken. Of langer.’

Het voelt onzeker en afhankelijk. Dat een anoniem iemand ergens in een kantoor aan de hand van een onbekende procedure een uitspraak gaat doen die voor ons enorme consequenties heeft. Ik ben als de dood dat we ergens een verkeerd vinkje hebben gezet of een document zijn vergeten en dan ineens weer vijf weken verder zijn. Als ik me al zo voel, hoe moet het dan wel niet zijn voor immigranten van buiten de EU? Of voor vluchtelingen? In Nederland ben ik niet anders gewend dan binnen te zijn, in het systeem te zitten. Vrij verhelderend om een keer – en dan nog in een luxepositie – aan de andere kant te staan.

Maar bij een bezoek aan de huisartsenpost wordt benadrukt dat ze de kinderen sowieso zullen behandelen mocht er iets mis zijn. En Ems komt thuis met een bibliotheekpas, want de baliemedewerker had een trucje. De bank blijkt bij navraag een procedure te hebben voor mensen zonder persoonsnummer. Zoals ook de Zweden zelf op het eerste gezicht wat stug over kunnen komen, blijkt dat persoonsnummersysteem flexibeler dan het lijkt. Menselijker.

Maar toch denk ik dat ik opgelucht zal zijn wanneer we onze nummers hebben. Om het praktische, maar ook omdat het zegt: je hoort hier, je mag hier zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden