ColumnSarah Sluimer

Ik hou van Salinger met heel mijn naar buitenhuizen in Connecticut verlangende hartje

Ik had een eerste afspraak met iemand op wie ik best een beetje indruk wilde maken.

Toen onze ontmoeting op z’n einde liep raadde hij me aan J.D. Salinger te lezen. Ik hád hem al gelezen, blies ik, maar daarmee bedoelde ik natuurlijk de boekenlijstklassieker The Catcher in The Rye (1951), over de ongelukkige puber Holden Caulfield, eenzaam zwervend door Central Park, met zijn jagerspet diep over zijn oren getrokken. En ook Franny and Zoey (1961) las ik, over een broer en zus van de familie Glass, net zo ongelukkig als die arme Holden, maar dan verwoed naar zingeving zoekend via het zenboeddhisme.

Salinger schreef met liefde en soms wat venijn over de Amerikaanse intellectuele elite: blasé kettingrokers, linnen jasjes die nonchalant op sofa’s worden gegooid, tobberige jongelingen met zwakke kinnen en tennisschoenen, egocentrische ouders en hyperintelligente kinderen die verloren raken voor ze groot konden worden.

Ik kén Salinger, wilde ik tegen mijn afspraak zeggen. Ik hou van hem met heel mijn naar buitenhuizen in Connecticut verlangende hartje en zou niets liever willen dan op een dag door iemand Kipper of Tuppy genoemd te worden.

‘Ja, maar heb je Nine Stories ook gelezen?’, zei hij.

Dat had ik niet.

‘Moet je doen’, zei hij.

En zo geschiedde.

Salinger bracht bij leven maar vier boeken uit voor hij in hindoeïsme en kluizenaarschap verzandde. In zijn huis had hij nog afgeronde romans liggen, zo wordt beweerd, maar die krijgen we waarschijnlijk nooit te zien. Vervelend.

Nine Stories (1953) is wat het zegt te zijn. Losse geschiedenissen, met als onderliggend weefsel de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog voor de personages die hij opvoert, waaronder natuurlijk leden van zijn geliefde familie Glass, zoals de getormenteerde Seymour, die zichzelf op zijn huwelijksreis door zijn hoofd schiet aan het einde van het eerste verhaal ‘A Perfect Day for Banana Fish’.

De laatste zinnen van zijn verhalen zijn zonder uitzondering ijzingwekkend. Neem nu de soldaat in ‘For Esmé – with Love and Squalor’ die van blakend en eloquent tot trillend hoopje ptss verwordt en na een heel lange tijd hyperalert zijn de moeheid over zich voelt vallen. Hoopvol schrijft hij dan ook: ‘Als een man echt slaap heeft, Esmé, dan bestaat er altijd een kans dat hij uiteindelijk onge-, dat hij o-n-g-e-s-c-h-o-n-d-e-n- uit de oorlog terugkomt.’ Maar die laatste woorden zijn onheilspellend: als een geweersalvo.

Alle zinnen die voor Salingers laatste zinnen komen zijn overigens net zo urgent. Het verhaal ‘Down at the Dinghy’ waar de jonge moeder Boo Boo (‘Afgezien van haar idiote naam, en van haar totale onknapheid, was ze –als het ging om onvergetelijke, uitzonderlijk opmerkzame, kleine gezichten – een adembenemend weergaloze jonge vrouw’) haar nukkige zoontje uit een boot probeert te praten met zo’n ontroerende humor en onverschrokkenheid dat ik er een beetje van moest huiveren: zo precies, zo kloppend, zo zuiver opgeschreven.

Ik heb Nine Stories als een dolle zitten lezen en appte de man van de afspraak dus al snel: ‘Ik heb het uit.’

‘Dan hoef je er nog maar één en dan heb je zijn hele oeuvre gehad’, antwoordde hij.

Marja Pruis schreef na zijn overlijden in 2010 in De Groene: ‘Bij herlezing van Salingers werk (...) valt eens te meer op hoe compleet en afgerond het is. Wat zou je er nog meer bij willen lezen, op het gevaar af dat het meer van hetzelfde is of – stel je voor – minder goed?

Die laatste Salinger heet Raise High the Roof Beam, Carpenters & Seymour: An Introduction (1955/1963.) Die zal ik savoureren. Zinnetje na zinnetje, in alle rust. Om daarna opnieuw te beginnen in The Catcher in the Rye. Franny and Zoey. Et cetera. Een leven lang geconcentreerd en geduldig vier boeken kunnen blijven lezen. Je zou er bijna, b-i-j-n-a- van in een God gaan geloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden