columnarie elshout

Ik hoop dat er een keer een Mozes van de berg afdaalt die Israëliërs en Palestijnen tot de orde roept

x Beeld x
xBeeld x

Er is verdriet over de doden, angst voor een burgeroorlog. Maar wat de jongste geweldsuitbarsting tussen Israël en de Palestijnen ook oproept is een gevoel van intense mismoedigheid. Houdt het dan nooit op?!

Niets is er voor de eeuwigheid, maar het Israëlisch-Palestijnse conflict doet zijn best alles en iedereen te overleven. Het was er al bij mijn geboorte en is er vrees ik nog steeds als ik er niet meer ben. Alles is geprobeerd om het te beëindigen. Vechten. Praten. Wegkijken. Niks lukte. De uitzichtloosheid is zo groot dat het Israël-vermoeidheidssyndroom de laatste jaren om zich heen heeft gegrepen.

In de politiek heerst berusting. Amerikaanse presidenten steken persoonlijk nog maar weinig energie in de zoektocht naar vrede en laten deze sisyfusklus over aan onderknuppels. De Europese Unie heeft het uitgeven van communiqués gerobotiseerd, met een eenzame machine in een Brusselse kelder die vanzelf standaardteksten begint te produceren zodra sensoren grote hitte in het conflictgebied registreren. Zelfs bij de Arabische landen is de fut er uit. Sommige hebben de Abraham-akkoorden gesloten met Israël en daarmee de Palestijnse zaak op het offerblok van de eigen belangen gelegd.

Ook de media hebben afstand genomen. Ooit openden de maandagkranten geregeld met Israël vanwege het Israëlische kabinetsberaad op zondag, dat altijd wel wat opleverde dat voor nieuws kon doorgaan als er elders niks te halen viel. Dat is voorbij. Sinds een aantal jaren heeft de Volkskrant zelfs geen vaste Israël-correspondent meer. En na een week vol geweld ben ik pas de eerste columnist van de krant die over het conflict zelf schrijft.

Het is geen desinteresse, het is eerder afstomping. Israël, de Palestijnen en de Arabische landen hebben in een hele trits oorlogen en opstanden geprobeerd het conflict uit te vechten: in 1948, 1967, 1973, 1982, 1987, 2000, 2006, 2008, 2012, 2014. Maar er is geen militaire oplossing. De joodse staat is te sterk om in zee te worden gedreven en het Palestijnse verzet te taai om voorgoed te worden geknakt. Er is geregeld geprobeerd het conflict uit te praten: 1978 Camp David, 1993 de Oslo-akkoorden. Dat leverde evenmin een doorbraak op.

Als ik nu vanaf een hoge berg met een metablik het terrein en het verleden van het conflict overzie, dan ontvouwt zich een panorama vol zwartgeblakerd oorlogsschroot, doorkruist door een smal en verlaten onderhandelingspad waarvan de berm bezaaid ligt met de roestige wrakken van gestrande vredesakkoorden en vredesplannen.

De impasse regeert. Al enige tijd, wat Israëliërs het idee gaf dat de Palestijnen zich schikten in hun lot, dat het conflict kon worden gemanaged. Geen vrede, geen oorlog. Maar de stilstand was bedrieglijk, ondertussen gedijden de extremen en zeloten. Aan Palestijnse kant deinst Hamas er niet voor terug om naar Iraans recept de eigen bevolking te laten lijden onder zijn levensverachtende machtsspelletjes. Aan Israëlische kant zoekt premier Netanyahu in zijn onmacht een stabiele regering te vormen zijn toevlucht tot steeds rechtsere en onverzoenlijkere partijen. De wrange vrucht van deze wederzijdse Verelendung is nu de opening van een nieuw front, met knokploegen van Israëlisch-Arabische en joodse jongeren die elkaar op straat aanvallen.

Met de vraag hoe dit moet eindigen belde ik Theo Koelé en Alex Burghoorn, die als Volkskrant-correspondenten in Israël de hitte van het conflict op de huid voelden. ‘Ik had het gevoel permanent verslag te doen van het menselijk tekort’, zegt Alex. ‘Sinds mijn vertrek begin 2001 is er in de kern niets veranderd. De taal van de haat wordt steeds weer overgeleverd aan nieuwe generaties’, zegt Theo.

Hij ziet geen oplossing, de kwestie gaat over land en religie, twee bestanddelen die mensen eeuwig verdeeld kunnen houden. Volgens Alex is het conflict alleen oplosbaar als iedereen heel veel geschiedenis vergeet. ‘Maar aan beide kanten overheersen nu de schreeuwers. Ook bij ons, zie Twitter.’ Inderdaad, op social media heerst geen onverschilligheid, maar het discours daar is eerder deel van het probleem dan van de oplossing.

Ik mag hopen dat er een keer leiders van de berg afdalen die met Mozaïsche kracht iedereen tot de orde roepen. Leiders van het kaliber Sadat en Gorbatsjov, voortrekkers die stoutmoedige stappen zetten om patstellingen te doorbreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden