The Big Picture Schurken en schavuiten

Ik heb een heimelijke zwak voor schurken als Roger Stone

Arie Elshout en Rob Vreeken becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws. Beeld de Volkskrant

De Amerikaan Roger Stone is een slecht mens. Een intrigant die met smerige trucs de politici aan verkiezingsoverwinningen helpt. Hij was adviseur van Donald Trump. Schaamte kent hij niet. ‘Dirty trickster’ is voor hem een eretitel. Om zijn zin te krijgen, schrikt hij niet terug voor het ontvoeren van de therapiehond van een radiopresentator. Hoe diep kun je zinken?

Onlangs werd de 66-jarige Stone opgepakt in het kader van het Mueller-onderzoek naar mogelijke banden van de Trump-campagne met Rusland. Hij kwam nog dezelfde dag op borgtocht vrij. Brutaal als de neten ging hij tegenover de pers meteen in de tegenaanval. Ook deemoed is hem vreemd.

Hij hanteert, las ik, heel aardse levenswijsheden. Ze zijn gespeend van elke neiging zich vromer voor te doen dan hij is. Zijn mantra: liever berucht dan onbekend. Als hij ergens van wordt beticht dan is de regel: ontkennen, ontkennen, ontkennen. De menselijke aard verandert volgens hem nooit: ‘Haat is een grotere drijfveer dan liefde.’

Roger Stone maakt een ‘V for Victory’-gebaar buiten de rechtbank waar de banden van de Trump-campagne met Rusland worden onderzocht. Beeld Reuters

Afschuwelijke vent, die Stone. Tegelijkertijd moet ik bekennen dat ik heimelijk een zwak heb voor zulke schurken. Ze zijn niet saai. Zo moest ik altijd grinniken als de Iraakse dictator Saddam Hoessein de Amerikanen weer eens tartte door uitdagend met een geweer in de lucht te staan schieten. Pak me dan als je kan. Uiteindelijk deden de Amerikanen dat ook, wat een goede zaak was vanwege alle smerigheden die Saddam op zijn geweten had, maar hij was niet bang en treiterde ze tot hij aan de galg eindigde.

Schurken zijn er in vele soorten en maten. Je hebt de meedogenloze dictators, zoals de Libische leider Kadhafi, een boef met een entourage van vrouwelijke lijfwachten als frivole blikvanger. Maar er is ook de categorie Berlusconi. De Italiaanse oud-premier is hartstikke fout. Dat gedonder met al die vrouwen, zijn strijd tegen het ouder worden, het is pathetisch. Maar – mag ik dat zeggen? - ook wel grappig. Ik ken geen andere Europese leider die zo ongegeneerd zijn menselijke zwakheden etaleert. Hij is een schavuit, om een ouderwets woord te gebruiken.

Net als prins Bernhard, of de Duitse kanselier Gerhard Schröder en zijn minister Joschka Fischer. In The New Yorker zag ik deze twee ooit treffend omschreven als macho-politici, straatvechters uit de arbeidersklasse, die hielden van politieke strijd en dure wijn. Ze bouwden een van ex-vrouwen wemelende biografie op. Wikipedia vermeldt alle ex-en (vier voor ieder) met bijbehorende jaartallen. De twee kleineerden Angela Merkel, maar die rekende kordaat af met het bourgondisch-bronstige duo. Schröder verkaste linea recta naar het Russische energiebedrijf Gazprom en werd een goedbetaalde lobbyist voor Poetin. Dat deed hij met dezelfde lik-allemaal-m’n-reet-houding als Berlusconi.

Berlusconi is hartstikke fout. Dat gedonder met al die vrouwen, zijn strijd tegen het ouder worden, het is pathetisch. Maar – mag ik dat zeggen? - ook wel grappig. Beeld EPA

Ik geef toe dat mijn besmuikte gegniffel om zulke dingen niet kan. Maar ja, schurkengedrag fascineert. Smulden we niet allemaal van Kevin Spacey alias de vileine Frank Underwood in de serie House of Cards? Na zijn excommunicatie haakte ik in het laatste seizoen al na twee afleveringen af omdat ik het gevoel had naar een gecastreerde versie te kijken.

Mijn stille schavuitenplezier is ook een reactie op de nieuwe braafheid, die soms aan het bigotte grenst. ‘Mag ik dit nog wel zo zeggen?’, hoor ik steeds vaker om me heen. De grens voor zelfbenoemde pijn is laag komen te liggen, mensen voelen zich snel gekwetst. Maar het slechte laat zich moeilijk helemaal uitbannen.

Thomas Mann schreef het al: ‘God scheidde de fysieke en morele wereld in licht en duisternis. Het goede is de tegenhanger van het slechte. Zo kunnen zij zich van elkaar onderscheiden en zegt de slechte mens tegen de goede: ‘Val mij te voet, want waar zouden jouw voortreffelijke eigenschappen zijn zonder mij?’’ Toch een beetje troost voor de moderne moraalridders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden