Column Daniela Hooghiemstra

Ik geloof in een heleboel, alleen niet in god

Het is een misverstand om te denken dat als je niet in God gelooft, je ‘ongelovig’ zou zijn. Ik geloof niet in God, maar verder in een heleboel. Ik zou zelfs durven te beweren dat ­leven zónder de zekerheid van geloof in God, meer geloof vergt dan mét. Je moet dan namelijk fiducie in het ­leven zien te krijgen door te ­vertrouwen op het zichtbare, zoals de liefde, je medemens, de natuur, kunst, ­wetenschap en het recht, en inzien wat je niet weet, vergt misschien wel extra geloof.

Maar ik kan dat niet bewijzen en dus zal ik volstaan met te zeggen dat mensen die in God geloven net zo gelovig zijn als degenen die dat niet doen.

Wederkerigheid

Ik geloof dat de ene mens de andere niet moet vermoorden, omdat hij zelf ook niet vermoord wil worden. Dit principe van wederkerigheid is niet het uitgangspunt van mensen die in God geloven. Voor hen is er naast de mensen namelijk een derde partij, God, en Hij is de baas.

Er zijn een heleboel goden. Maar wat ze met elkaar delen, is dat hoewel niemand hen ooit heeft gezien, ze altijd gelijk hebben. Hun bedoelingen zijn in nevelen gehuld, daarom is er vaak ruzie over, maar toch kan de zekerheid die aan goden wordt ontleend, van ­beton zijn.

De nieuwste God is die van het ­Klimaat. Niemand kent hem, maar omdat hij samen optrekt met de dreigende ondergang, is hij oppermachtig.

Als je God niet erkent of je niet gedraagt zoals volgelingen denken dat Hij wil, kun je in de problemen komen. Beweren dat niets gaat boven God, mag overal, maar met zeggen dat Hij niet bestaat, moet je oppassen.

Terwijl mensen die niet in God geloven op straat niet herkenbaar zijn, laten degenen die dat wel doen, dit vaak zien door middel van bijvoorbeeld een hoofddoek, een zwarte lange jas met hoed, een kruis, of een cirkel met een zandloper.

Zo wordt de boodschap dat één God de baas is tegenover iedereen verkondigd, terwijl discussie daarover intussen niet de bedoeling is. Degenen die niet in een God geloven, vinden dat meestal best, zij ­geloven immers dat iedereen zelf moet weten wat hij of zij gelooft.

Dat laconieke gebrek aan zendingsdrang siert de mensen die niet in een God geloven, maar het kan ook tot misverstanden leiden. Toen iemand die katholiek was, mij eens vroeg ‘wat’ ik dan was, antwoordde ik: ‘niks’. Daarmee deed ik mijzelf en anderen die in een heleboel geloven, alleen niet in een God, toch tekort.

Ieders geloof in wie of wat dan ook, verdient respect. Maar de publieke ruimte die voor goden wordt ingeruimd, is wel erg genereus.

In mijn jeugd moesten op zondag de winkels dicht blijven, omdat een Almachtige na zes dagen scheppen aan rust zou zijn toe geweest. Ook als je op zondag niet naar de kerk wilt, word je door kerkklokken uit bed gebeierd. Ik raakte daaraan gewend, zoals aan laag overkomende vliegtuigen, maar er is een grens. De Blauwe Moskee in Amsterdam wil via speakers op vrijdag nu ook ‘Allah Akbar’ gaan uitzenden, ‘extinction rebellen’ blokkeren in naam van hun heil bruggen en wegen, en feministen verdedigen de laatste tijd het recht om omwille van God vrouwen te discrimineren. Heilige boeken die door de wetenschap allang achterhaald zijn, vormen nog steeds een grondslag voor het onderwijs.

De waarde van geloof erken ik, maar ieder mens heeft het zijne en de etalage moet niet uitpuilen.

In de biografie die Jolande Withuis schreef over de vroegere koningin Juliana, las ik dat zij geloofde in het bestaan van ufo’s. Tijdens een dinertje met de toenmalige premier Van Agt vertelde ze dat de inzittenden van een vliegende schotel, die zou zijn geland in Zwitserland, de taal van de aardbewoners al bleken te ­beheersen.

Dat zij daar enthousiast van werd, begrijp ik. Maar ik ben ook blij dat ze het verder voor zichzelf hield. Zou de oranje vlag op Paleis Soestdijk zijn vervangen door die van een Marsmannetje, had je de poppen aan het dansen gehad.

Daniela Hooghiemstra is journaliste en historica

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden