ColumnKatinka Polderman

Ik denk dat ik weet waar die Canadese vogeltjes over zingen – en het is niet erg vriendelijk

Een bioloog had ontdekt dat witkeelgorzen, een soort mussen met een gele vlek, liedjes van elkaar overnemen, en dat stond in de krant. Het is al een tijdje geleden, maar het houdt me nog bezig. Het ging om witkeelgorzen in Canada: er was een oostelijke gorzenpopulatie en die zong al heel lang een bepaald liedje, er was een westelijke gorzenpopulatie die ook een eigen liedje had, maar nu, nadat ze elkaar kennelijk hadden ontmoet, zongen de oostelijke gorzen plotseling alleen nog het lied van hun westelijke neven en nichten. Blijkbaar vonden ze dat liedje mooier of nuttiger, dachten de biologen.

Eerst werd onderzocht of het iets met territoriumdrift te maken had, want wij mensen denken altijd dat alles bij andere dieren met territoriumdrift te maken heeft, misschien omdat we zelf zo driftig ons enorme mensenterritorium bewaken. Na observaties bleek dat het nieuwe lied niet per se afschrikwekkender werkte op vermeende indringers.

‘Dan zal het wel iets met baltsgedrag te maken hebben’, vermoedden de onderzoekers, want mensen denken altijd dat alles bij andere dieren wat geen territoriumdrift is baltsgedrag is, misschien omdat we zelf het liefst de hele dag lekker zouden willen baltsen. Maar het was ook geen baltsgedrag. En nu breken die biologen zich het hoofd over wat de functie kan zijn van het nieuwe lied.

Vorige week las ik Dierentalen van Eva Meijer, een boek over communicatie bij dieren. Bijen kunnen met hun luchtdansjes aan elkaar vertellen waar en hoe ver er veel nectar is, ze kunnen zelfs met elkaar overleggen naar welke struik ze eerst zullen gaan. Prairiehondjes kunnen aan elkaar vertellen uit welke richting er een mens komt, hoe snel hij loopt en of hij bijvoorbeeld een pistool of paraplu bij zich heeft. Ook hebben ze een woord voor ovaal. Een boek lang wordt de lezer ingewreven dat dieren over veel complexere zaken communiceren dan we ooit dachten, en met een veel ingewikkeldere taalgereedschapskist.

En ik ben natuurlijk geen bioloog, maar als mensen die geen viroloog zijn over virologendingen mogen praten op tv en mensen die geen econoom zijn over economendingen, mag ik vast over biologendingen schrijven in de krant. En ik denk dat ik het weet, wat dat overgenomen gorzenlied te betekenen heeft. Ik heb sterke vermoedens dat die oostelijke gorzen jarenlang zoiets zongen als: ‘Pas op voor die wezens die op hun achterpoten lopen! Gevaar, ze schieten op je!’ Die andere gorzen waren net wat beter op de hoogte en zongen sinds kort: ‘Die vuile tyfuslijers op hun achterpoten zijn een aflopende zaak, nog heel even volhouden, er is een dodelijke pandemie, hoera!’

En dat zingen die oostelijke gorzen nu natuurlijk na, uitzinnig van vreugde, op hun helderst en mooist. En de mensen denken: wat kwinkeleren die schattige vogeltjes toch prachtig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden