ColumnIonica Smeets

Ik dacht bij die splitsing van de Belastingdienst gelijk aan brownies

Ionica SmeetsBeeld de Volkskrant

Om de eindeloze ellende bij de Belastingdienst op te lossen, heeft minister Hoekstra besloten de dienst in drie delen op te splitsen. Naast de Belastingdienst zijn straks Douane en Toeslagen aparte, zelfstandige diensten.

Het ligt waarschijnlijk aan mij, maar ik dacht bij die splitsing gelijk aan brownies. En hoe het enorm uitmaakt of je je deeg in één grote ovenschaal bakt, of het verdeelt over drie kleine. Als je dezelfde hoeveelheid deeg gebruikt, krijg je natuurlijk dezelfde hoeveelheid brownies. Maar als je kleine schaaltjes gebruikt, eindig je met veel meer knapperige randjes (wat ik persoonlijk een nogal goed idee vind). 

Vergelijk bijvoorbeeld een grote ovenschaal van 15 bij 30 centimeter met drie kleine schaaltjes van 15 bij 10 centimeter. Alle schalen zijn even hoog en de drie kleine schaaltjes hebben bij elkaar precies dezelfde inhoud als die ene grote. Die grote ovenschaal heeft een omtrek van 90 centimeter, goed voor 90 centimeter aan knapperige randjes bij je brownies. Maar bij de drie losse ovenschaaltjes kom je op een totale omtrek van 150 centimeter, dat is dus ruim anderhalf keer zoveel knapperige randjes. Daarmee is splitsen van het deeg goed nieuws voor wie van knapperige randjes houdt, maar slecht nieuws voor wie juist liever brownies met smeuïge buitenkantjes heeft.

Nu weet ik in deze metafoor niet precies of de Belastingdienst zou moeten streven naar knapperige randjes of juist meer smeuïgheid, maar ik weet wél dat splitsen eigenlijk altijd veranderende randen oplevert. De drie zelfstandige onderdelen van de Belastingdienst zullen bijvoorbeeld wel moeten samenwerken, hoe zorgen ze dat alles op elkaar aansluit? Daarnaast zal de overhead toenemen, bijvoorbeeld omdat elk onderdeel zelf zal moeten beslissen over computersystemen (gelukkig verlopen ict-projecten bij de overheid doorgaans vlekkeloos).

Maar goed. De Belastingdienst is groot en log, er gaan dingen verschrikkelijk mis. Ik snap dat het een goed idee lijkt om het allemaal wat hanteerbaarder te maken door de boel op te splitsen. Maar als processen niet deugen en mensen hun werk niet goed (kunnen) doen, wordt alles dan beter als ze dat voortaan in drie onderdelen doen?

Chef van de wetenschapsredactie Tonie Mudde opperde dat dit misschien domweg een variant is van hoe het gras altijd groener lijkt aan de overkant. Zit je in een kleine organisatie, dan mopper je over de inefficiëntie van allemaal clubjes die steeds het wiel moeten uitvinden en fantaseer je over hoe een fusie alles beter zou maken. Maar dan vergeet je dat een fusie zorgt voor een organisatie die lastiger te overzien en te besturen is. En dan begin je te dromen over splitsen. Enzovoorts tot in het oneindige. Het is als bij die brownies: je kunt niet alles tegelijk hebben en je zult moeten kiezen tussen zo veel mogelijk knapperige óf smeuïge randjes.

Ach, was er maar een wiskundig model dat bepaalde wanneer je iets wel of niet moet splitsen. Maar ik vrees dat dat even hopeloos is als met thermodynamica voorspellen wanneer er een wereldoorlog komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden