Column Bert Wagendorp

Iets zeggen dat je niet meent overkomt iedereen weleens, maar waardoor waren Bloks woorden dan ingegeven?

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken moest gisteren in de Tweede Kamer uitleggen wat hij precies bedoelde met de uitspraken die hij in juli had gedaan over de multiculturele samenleving. Daarvan bestaan, zo luidde de strekking van Bloks woorden, wereldwijd geen vreedzame voorbeelden. Dat zorgde voor veel ophef en Blok bracht de rest van de zomer sorry-zeggend door. Maar, zeiden critici, je kunt je woorden wel als ‘onzorgvuldig’ omschrijven, maar desondanks wat je hebt gezegd nog wel oprecht menen. In dat geval moest Blok vertrekken.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Gisteren bleek dat Blok slechts had bedoeld te zeggen dat er wel wat haken en ogen zitten aan de multiculturele samenleving. Met zijn uitspraken had hij ‘de randen opgezocht’ (en was hij daar ‘overheen gegaan’) en wilde hij slechts ‘prikkelend optreden’. Hij nam de woorden terug.

Hij ondersteunde zijn betoog met wat hij die gewraakte middag in zijn speech ook had gezegd: dat Nederland een van de prachtigste landen is om in te leven, en dat je ‘niet veel dichter bij het paradijs kunt komen dan in Nederland, Zwitserland en de Scandinavische landen’. Er waren dus wél een paar voorbeelden van multiculturele samenlevingen waar het bloed niet door de straten stroomt – alleen had Blok die kennelijk even over het hoofd gezien.

Wie uit zijn uitlatingen de conclusie had getrokken dat in Bloks visie de situatie volkomen hopeloos is, zat fout. De multiculturele samenleving vraagt inspanningen, maar hopeloos is het zeker niet, vond Blok in de Kamer. En dat van de genetica die samenleven onmogelijk maakt, had hij ook niet moeten zeggen, want daar had hij helemaal geen verstand van.

Natuurlijk is het niet hopeloos: ons paradijs is ontstaan uit eerdere multiculturele samenlevingen. Dat staat in de essaybundel Wereldgeschiedenis van Nederland, die vrijdag verscheen. In een interview met de Volkskrant zei historicus Lex Heerma van Voss dat Nederland al eeuwen een mengelmoes van culturen, religies en – voor zover je daar destijds al van kon spreken – nationaliteiten is geweest. Er valt in het verleden niet ‘één onveranderlijke Nederlandse identiteit te ontdekken’. De verbijsterde interviewster wist niet wat ze hoorde. ‘Dat klinkt aardig links’, zei ze geschrokken. ‘De domme nationalistische interpretatie van het verleden is wetenschappelijk niet houdbaar’, antwoordde Heerma van Voss.

Ook destijds verliep de integratie van nieuwkomers niet altijd van een leien dakje en net als nu ging hun komst regelmatig gepaard met xenofobie. ‘Die is alom-tegenwoordig en verwerpelijk’, zei Blok daarover, ‘en die moeten we aanpakken.’ Misschien niet meteen door te beginnen over de genetische onmogelijkheid van een vreedzame multiculturele samenleving – maar die woorden had hij niet moeten gebruiken, dat speet hem, die nam hij terug, dat was onzorgvuldig, daar had hij niet over moeten beginnen, sorry, excuus, slip of the tongue, moment van onbedachtzaamheid, je flapt er weleens wat uit.

Na lang aandringen van Jesse Klaver zei Blok het: ‘Als ik woorden terugneem, vind ik ze ook niet.’ Hij bedoelde dat hij iets had gezegd wat hij niet meende. Oké, overkomt iedereen weleens, maar waardoor waren die woorden dan ingegeven? Dreigde zijn gehoor in slaap te vallen en was het een wake-upquote? Wilde Blok eindelijk van zijn saaie imago af? Had hij een paar glazen koude witte wijn te veel op of zitten we met een minister met aanleg voor Gilles de la Tourette? We zullen het nooit weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.