Opinie

Iedereen is beter af met veel minder koeien

Wie het wezen van de koe respecteert, ontkomt niet aan weidegang, het laten zogen van kalfjes en natuurlijke inseminatie, meent Wim van Oort. De Caring Vets vinden dat de mensheid beter af is met plantaardige voeding.

Als collega Jan Dijkhuizen naar een koe kijkt, ziet hij een fabriekje, een fermentatievat, een uier en een jaarproductie van 12 duizend liter melk, waarmee hij het dier reduceert tot een ding dat geld moet opleveren. Het is schrijnend hoe er over een dier, een levend wezen, wordt gedacht. De kip en het varken waren al verworden tot vleesproducten, nu is ook de koe aan de beurt. De dierenarts pleit ervoor de koeien op stal te houden, om het 'fermentatievat optimaal te laten functioneren' en zo de wereldvoedselvoorziening te dienen.

Bewust of onwetend gaat Dijkhuizen voorbij aan enkele feiten. Ten eerste de behoeften van het dier. De 'turbokoeien', zoals bio-boer John Arink zo treffend verwoordt (O&D, 2 oktober), staan inderdaad niet graag in de regen of brandende zon. Wij pleiten daarom voor een (verrijdbare) schuilmogelijkheid. Of een in- en uitloopstal zodat de koe zelf kan kiezen.

Dat koeien tegenwoordig zulke topprestaties leveren, komt niet doordat ze zich zo lekker en fit voelen, maar door fokselectie en voermanagment. Ze zijn volkomen uitgeput van jaarlijks kalven en megahoeveelheden melk produceren. Negatieve energiebalans, melkziekte, uierontstekingen en klauwproblemen komen hierdoor veelvuldig voor en toch blijven we steeds meer vragen van de koe. Ze wordt al onthoornd, tochtig gespoten, kunstmatig geïnsemineerd, direct gescheiden van haar kalf (koeien hebben net als mensen een sterke binding met hun kalf), op 6-jarige leeftijd geslacht en nu moet ze ook nog binnen blijven voor een efficiëntere productie? Wanneer is het genoeg?

Ten tweede is de productie van dierlijk eiwit sterk milieubelastend en levert het een enorme bijdrage aan broeikasgassen. Het gevolg is klimaatverandering, wat zal leiden tot een sterke afname van de plantaardige voedselproductie. Zo werkt de productie van dierlijke voeding dus averechts.

Daarbij komt dat de omzetting van plantaardige calorieën en eiwitten naar dierlijke bijzonder inefficiënt is. Terwijl we vandaag de dag de mogelijkheid hebben om rechtstreeks van planten gezond voedsel voor de mens te maken, geven we die planten te eten aan dieren die het omzetten in vlees en zuivel, waarbij een aanzienlijk deel van de voedingswaarde verloren gaat.

Wie echt de wereld wil voeden, moet juist het dier ertussenuit halen, zoals gebeurt bij plantaardig 'vlees', melk, yoghurt en kaas.

Een koe moet lekker in de wei kunnen lopen

Wie het wezen van de koe respecteert, ontkomt niet aan weidegang, het laten zogen van kalfjes en natuurlijke inseminatie, meent Wim van Oort.

Ten derde is de productie van zuivel in Nederland er mede verantwoordelijk voor dat het buitengebied steeds meer monoculturen vertoont, groene woestijnen van raaigras. Onze biodiversiteit - en daarmee het voortbestaan van veel insecten en weidevogels - staat hierdoor sterk onder druk. Naast raaigras eten onze koeien krachtvoer van veelal soja, afkomstig uit Zuid-Amerika, waarbij inheemse bossen het moeten ontgelden voor de productie daarvan. Dus ook daar een aanslag op biodiversiteit.

Inderdaad hebben boeren het moeilijk. Al lange tijd worden ze gemangeld in de keten die begint bij banken en adviseurs en eindigt bij de consument. In deze keten heeft iedere afzonderlijke schakel weinig macht en weinig prikkels tot het nemen van verantwoordelijkheid. Ook veeartsen zijn vaak onderdeel van dit systeem.

Steeds meer boeren moeten stoppen met hun bedrijf, met als gevolg dat de overblijvers steeds groter worden en de melkproductie een echte industrie wordt. Net als andere boeren kunnen ook melkveehouders alleen overleven dankzij bulkproductie, want de marges zijn extreem laag. Als we de werkelijke kosten van zuivel berekenen, waaronder ook de kosten van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies, wordt duidelijk dat de melksector de Nederlandse economie niets oplevert of zelfs leidt tot verlies (afhankelijk van de berekening; zie het rapport De echte prijs van melk van onderzoeksbureau Quivertree).

Als wij ratio stellen boven emotie dan is de koe, het milieu/klimaat en de mensheid niet beter af met een koe op stal maar met een krimp van de veestapel, een grondgebonden veehouderij en meer plantaardige voeding.

Arabella Burgers en Rene van der Luer zijn verbonden aan Caring Vets, een vereniging van kritische dierenartsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.