Column Theater volgens

Iedereen een theatertour! Maar worden we echt wijzer van al die mannen die hun eigen verhaal komen vertellen?

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Rutger Pontzen, Herien Wensink, of Nell Westerlaken stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.

Stelling: het theater moet zelffelicitatie bevragen, niet faciliteren

Hoezo wenst iedereen zich tegenwoordig te profileren met een hoogst eigen theatercollege? Eerst had je nog de echt interessante mensen, zoals Geert Mak, Hans Aarsman, Femke Halsema en Jan Terlouw, die in theaterzalen kwamen spreken over Een Thema. Vooruit. Maar allengs breidt het aanbod zich uit: op dit moment maken onder meer journalist Charles Groenhuijsen, advocaat Gerard Spong en scheidrechter Björn Kuipers een heuse theatertournee door het land. Spong neemt zijn hondje mee naar het college en speelt harp in een filmpje, Groenhuijsen heeft voor zijn show speciaal gitaarles gevolgd. Ben ik ouderwets als ik in het theater liever naar echte muzikanten luister?

Hoe dan ook, het is een trend. En gezien de meest recente aanwas staat ons nog een keur aan ontslagen journalisten, werkeloze topadvocaten (Bram Moszkowicz ging Spong al voor) en afgetreden politici te wachten. Het wachten is op Humberto Tan. En op Gerrit Hiemstra.

Opvallend is dat het, behalve Halsema, allemaal mannen zijn. En de meest recente theaterdebutanten praten blijkens de persberichten op toneel vooral over zichzelf. Groenhuijsen treedt niet op als correspondent of commentator, zo staat op de site, maar ‘gewoon als Charles.’ Is het omdat ze buiten niet meer mogen mansplainen, dat deze mannen nu hun heil in de schouwburgen zoeken? Daar luisteren ze tenminste nog wel!

Begrijp me niet verkeerd: fijn dat het theater zo in trek is, al is het dan als podium voor zelfpromotie, en als het theatercollege een goed verdienmodel blijkt dan is dat de kwakkelende schouwburg heus gegund.

Maar levert het ook een interessante avond op? Leren wij deze figuren écht kennen (als we dat al zouden willen) Of wordt er vooral een goed gecultiveerd imago neergezet, misschien zelfs hier en daar een straatje schoongeveegd? Hoe onthullend is hun verhaal als ze volledig zelf de regie hebben?

Mannen als Spong, en voor hem Moszkowicz, zijn natuurlijk uitstekend geschikt voor theater – zie Shakespeare en de oude Grieken. Maar wat zulke types op toneel interessant maakt, is dramatische ironie – zij wanen zich misschien machtig en belangrijk, maar het publiek weet wel beter. In plaats van hun eigen verhaal over zichzelf, waarbij blinde vlekken, zelfoverschatting en censuur onvermijdelijk zijn, zie ik liever hoe een goeie schrijver hun angsten, wanen en kwetsbaarheden blootlegt, en zo aantoont dat zij ook maar mensen zijn. Zelfs al is dat verzonnen.

Dat is het mooie van theater, dat het zelfbedrog en schone schijn doorprikt, en iets duisters kan blootleggen dat daaronder schuilt. In plaats van de zelffelicitatie van dit soort figuren te faciliteren, behoort het theater die te bevragen.

Voorstel: zet er een echte schrijver op en een regisseur. Misschien een acteur ernaast. Of, nog beter: laat de advocaat/scheidsrechter/journalist gewoon spelen door een acteur. Nee, dan is het niet meer ‘echt’. Maar zoals Gerard Reve al schreef: echt gebeurd is geen excuus.

De fictie die dan ontstaat zal oneindig meer waarheid bevatten dan het ‘ware verhaal’ dat we nu op toneel menen te zien. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.