ColumnBert Wagendorp

Iedereen adviseert en praat mee, maar er betaalt straks maar één man de prijs: Mark Rutte

Premier en kijkcijferkanon Mark Rutte gaf dinsdagavond weer een persconferentie over de corona­crisis. De door te voeren versoepelingen waren al een beetje uitgelekt; dat was jammer, want het deed afbreuk aan het dramatisch effect van Ruttes woorden. De premier maakte dat goed door er een persoonlijk verhaal van te maken, waarvoor hij de woorden ‘duivelse dilemma’s’, ‘worstelen’, ‘agony’ en ‘stress’ inzette.

Rutte is niet te benijden. Er zijn crises en verantwoordelijkheden die eigenlijk te groot zijn om door één mens te worden gedragen – dit is er zo eentje. Natuurlijk heeft Rutte zijn Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb), het Nationale Crisiscentrum (NCc) en het OMT onder leiding van Jaap van Dissel, die we inmiddels gerust de ongekozen vicepremier van dit land mogen noemen.

Maar als straks de rekening wordt opgemaakt, zal er maar één man verantwoordelijk worden gehouden. Die kan zich dan achter geen expert of instituut verschuilen. De prijs van een foute inschatting wordt betaald door Mark Rutte en zal worden uitgedrukt in echte doden, in echte werklozen, in economische krimpcijfers en miljarden euro’s. Er zal straks zeker een parlementaire enquête komen naar het coronabeleid. Daarin zullen de leiders van het na-coronese verzet opstaan om de premier de maat te nemen.

Het probleem van Rutte is dat hij geen viroloog is maar historicus, en dat hij, net als wij allemaal, volledig in het duister tast over wat er gaande is. Hij is afhankelijk van experts, van virologen, infectiologen en microbiologen. Daar zijn er veel van en dat is ook meteen het probleem. Want hoe moet je adviezen wegen van specialisten op een terrein dat voor jou abacadabra is? Daarvoor ben je weer overgeleverd aan dezelfde figuren. Dit kan krankzinnigheid veroorzaken, dus zo beschouwd stond Rutte er dinsdag nog patent bij. Maar de crisis trekt zijn sporen, je kunt zien dat de coronamaanden hem al meer stress hebben bezorgd dan alle voorgaande jaren als premier bij elkaar.

Omdat het coronavirus ook de experts op veel gebieden voor raadsels stelt, krijgt de regering raad van eenogigen in het land der blinden. De viroloog, toch een exacte wetenschapper, verschilt daarom niet veel van de econoom tijdens de vorige grote crisis. Straks, als het over is, kan hij het allemaal perfect uitleggen, maar nu nog even niet.

Inmiddels ontstaat er voorzichtige kritiek op de experts – we weten pas sinds kort wie dat eigenlijk zijn. Op grond waarvan komen ze tot hun besluiten? Is er nog wel enige democratische controle? Waarom pleiten ze voor een ­restrictief testbeleid en zijn ze niet zo enthousiast over mondkapjes? Krijgen ze wel genoeg tegenspraak? Waarom doen ze niet wat ze in andere landen doen?

En: moeten er behalve virologen en microbiologen ook niet een paar ethici, economen en gedragswetenschappers aan het OMT worden toegevoegd? Of, zoals Ramsey Nasr zondag voorstelde, scenarioschrijvers? Vast wel, maar misschien is het beter daar nog even mee te wachten, zodat het niet eindigt in een babylonische spraakverwarring en uitdraait op een slechte Nederlandse film.

Het virus hanteert een grillig, maar eenduidig scenario. Het lijkt me verstandig daar nog even een eenduidige bestrijding tegenover te stellen en het commandocentrum klein te houden. Zet er een paar psychologen, economen en ethici bij en de extra duivelse dilemma’s die zij weten te verzinnen bezorgen Mark Rutte de nekslag. Dat kunnen we er nu even niet bij hebben.

Luisteren we in de coronacrisis niet naar een te klein groepje deskundigen?

Wat experts zeggen is voor de regering leidend. Fijn, vond Volkskrant-journalist Kustaw Bessems, tot hij hun redeneringen niet meer kon volgen, en zelfs onenigheid zag. Hij wil graag méér stemmen horen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden