ColumnErdal Balci

Iedere kogel die Ridouan T. hier laat afvuren, is een schot in het hart van deze samenleving

Zouden er mensen zijn die nooit hebben gefantaseerd over onzichtbaarheid? De gave om je aan het zicht van anderen te onttrekken, een vrijbrief om te doen wat je hartje begeert; een kinderlijke droom die interessant wordt zodra je de vraag stelt wat er van de mens in moreel opzicht wordt als die in het bezit komt van de ‘mantel der onzichtbaarheid’. Wat zijn de ethische grenzen dan? Beter gezegd, blijft er wat over van die grenzen? Met zijn handelen geeft topcrimineel Ridouan T. een antwoord op deze vraag. Dankzij drugsgeld is hij onzichtbaar en krijgen we zo een inkijkje in de ware aard van de onbegrensde mens.

Wijlen José Saramago creëert in zijn roman De stad der blinden een werkelijkheid van onzichtbaarheid voor iedereen. Op zoek naar de grenzen van de onzichtbare mens kiest het genie van Saramago niet voor de voorspelbare sprookjes met mantels en toverdrankjes, maar sticht de schrijver een stad waar alle bewoners − behalve de vrouw van de oogarts − vanwege een mysterieuze ziekte blind worden. Een iets te tragische wijze om het doel van volledige onzichtbaarheid te bereiken, maar het resultaat is wel doeltreffend en rechtvaardig: iedereen blind, voor niemand de beperking van de toeziende ogen van de medemens.

Zoals Ridouan T. in zijn eigen, door drugsgeld mogelijk geworden staat van onzichtbaarheid de grenzen opzoekt van horror, zo gaan de blinden van de stad van Saramago met de dag ook hun eigen grenzen van anarchie, onderdrukking en wreedheid verleggen. Immers, de gruwel zonder ogen die er op gericht zijn, is weliswaar nog steeds gruwel maar zonder beelden voor het archief in het menselijke brein niet meer zo betekenisvol.

De blindheid van Saramago is besmettelijk. Onzichtbaarheid op den duur dus ook. In het echte leven is het niet anders. Bijvoorbeeld: in de jaren vijftig van de vorige eeuw hield maffiabaas Mickey Cohen vreselijk huis in Los Angeles. Ook hij was dankzij het drugsgeld heer en meester in de stad en kon zijn moorddadige lusten, in alle onzichtbaarheid voor de wethandhavers, botvieren. Hij ging zo ver in het uitdagen van de staat dat die staat op een gegeven moment geen andere oplossing meer kon verzinnen dan ook maar de blindheid van onzichtbaarheid.

De roekeloze agent John O’Mara kreeg de opdracht om een geheim team op te stellen. Ze kregen de garantie dat ze niet zouden worden berecht voor de onwettige acties die nodig waren om Cohen en zijn bende uit te schakelen. Door zijn status van onzichtbaarheid wist O’Mara wel raad met de maffiabaas. De Amerikaanse westkust werd gered uit de klauwen van Cohen. De crimineel belandde in de gevangenis, O’Mara ging verder met zijn leven als een echte familieman en het liep allemaal dus relatief goed af.

Maar meestal loopt het niet zo goed af als in Los Angeles. Overheden die voor die methode kiezen leggen daarmee de eerste steen op de weg naar de hel. Vaak groeien die speciale brigades uit tot een zogenaamde ‘diepe staat’, die in kwaadaardigheid niet onderdoet voor de slechtheid van de criminelen. In zwakkere democratieën deinzen deze machtsblokken er zelfs niet voor terug om een officiële ideologie voor een land te bepalen en degenen die een gevaar zijn voor dat algemeen geldende gedachtegoed uit de weg te ruimen.

Door de praktijken van Ridouan T. begint de discussie over onze eigen eenheden naar Israëlisch, Turks, Iraans model wat mij betreft steeds dichterbij te komen. De Marokkaanse Nederlander laat vanuit het buitenland in alle onzichtbaarheid mensen vermoorden. Iedere kogel die hij op de mensen hier laat afvuren, is meteen een schot recht in het hart van de Nederlandse samenleving. Zijn laatste slachtoffer is een integere, lieve advocaat. Niemand weet wie een tijdje later het volgende slachtoffer wordt van de moordzucht van de man.

Geen enkele samenleving laat zich doodbloeden en neemt, als de grens is bereikt, drastische maatregelen. T. heeft de Nederlandse gemeenschap tot nu toe veel pijn gedaan. Het is te hopen dat hij dankzij speurwerk van de politie en door de tussenkomst van diplomatie ingerekend kan worden. Met heel mijn hart hoop ik dat. Want, ik weet hoe giftig een land wordt wanneer de staat eenmaal de grens is overgestoken van de blindheid van onzichtbaarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden