ColumnDanka Stuijver

Ieder jaar verdwijnt 3 miljard euro zorggeld in de zakken van mensen die mensen leveren die zorg leveren

null Beeld
Redactie

Een vriendin appt dat ze een Happy Nurse is geworden. Dit houdt in dat ze na 6 jaar haar vaste baan als verpleegkundige heeft opgezegd en zich als zzp’er heeft ingeschreven bij een uitzendbureau. Eentje met de tot de verbeelding sprekende naam: Happy Nurse.

Ze is niet de enige. Steeds meer zorgpersoneel in loondienst zegt hun baan op om terug te keren als zzp’er. Soms in dezelfde functie, op dezelfde afdeling, bij dezelfde zorginstelling. Onder andere ok-personeel, (ic-)verpleegkundigen, doktersassistentes, psychiaters en huisartsen kiezen steeds vaker voor een bestaan als zzp’er. De meesten werken deels via uitzend- of detacheringsbureaus en deels rechtstreeks voor een zorginstelling of cliënt, al dan niet via een bemiddelaar.

Op de huidige arbeidsmarkt hebben deze zorgprofessionals werkzekerheid plus de voordelen van flexwerken zoals minder bureaucratische rompslomp en meer controle over de werk-privébalans. Vier weken zomervakantie? Geen nachtdiensten meer? Dat kan. Langer hersteltijd na een dienst? Bepaal je zelf. Een hoger uurtarief? Onderhandel maar.

Hoe fijn ook voor deze zorgprofessionals, voor de gezondheidszorg ontstaan door deze ontwikkeling grote problemen. In een team van vaste en flexibele krachten neemt de werkdruk voor het vaste personeel toe. Zij hebben meer verantwoordelijkheden en moeten de diensten invullen die niet worden ingevuld door tijdelijke krachten. Als jij als vaste zorgmedewerker op je laatste benen loopt en een fris en fruitige happy nurse komt een paar dagen werken op jouw afdeling (die vaak ook nog meer verdient), dan krab je jezelf logischerwijs eens goed achter de oren.

Door het vertrek van vast zorgpersoneel worden zorginstellingen steeds meer afhankelijk van detacheringsbedrijven en zorgbemiddelingsbureaus. Organisaties die de afgelopen jaren als paddestoelen uit de grond zijn geschoten. Met slogans als ‘zorg zit in ons dna’ en ‘verbindend in zorg en kwaliteit’.

Als zorgprofessionals hun vaste baan opzeggen en terugkeren als zzp’er leveren ze niet ineens meer zorg, maar wel voor een veel hogere prijs. Marjet Veldhuis illustreert dat in haar boek Heilige Zorghuisjes: voor elke 100 procent die een ingehuurde zorgprofessional verdient, moet 250 procent worden doorberekend. Dus stel een zorgverlener verdient per uur 30 euro, dan betaalt een werkgever voor deze zorgverlener 75 euro waarvan 45 euro naar recruiters en bemiddelaars gaat. Ka-ching!

Jaarlijks gaat op deze manier 3 miljard (!) euro naar bemiddelaars, recruiters, uitzend- en detacheringsbureaus. Miljarden euro’s zorggeld naar mensen die, hoe goed hun bedoelingen ook zijn, zelf geen zorg leveren maar mensen leveren die zorg leveren. Daarnaast hebben deze organisaties nog een manier om inkomsten te genereren en zorgprofessionals aan zich te binden: door het opzetten van academies en scholingen. Voor uitzendbureau Happy Nurse is dat Happycampus waar zorgprofessionals een uitgebreid programma aan trainingen en opleidingen kunnen volgen. Hierdoor kan het uitzendbureau rekenen op een vaste inkomensstroom van onderwijs- en opleidingsgelden van de overheid.

Deze organisaties doen niks wat niet mag. Hun bestaan is een gevolg van marktwerking. Een gevolg van onvrede onder zorgmedewerkers in vaste dienst, waar de helft van de jonge zorgverleners vaak al binnen twee jaar vertrekt. Vanwege onvoldoende begeleiding. Omdat er nauwelijks tot niet naar hen geluisterd wordt.

We praten over de juiste zorg op de juiste (goedkopere) plek. We benoemen het fenomeen van medische overconsumptie door patiënten. We hebben het over het maken van hardere keuzes opdat bepaalde dure behandelingen en medicijnen niet worden toegevoegd aan het basispakket. Alles om de groeiende zorgkosten te beteugelen. Maar terwijl we dat doen sijpelen miljarden euro’s zorggeld weg. Niet naar zorg voor patiënten of naar mensen in de zorg, maar naar mensen die op welke vorm dan ook áán de zorg werken. Want vergeet niet dat aan ons zorgstelsel door vreselijk veel mensen vreselijk veel geld wordt verdiend. Toch, of misschien daarom, wordt in het regeerakkoord nog maar eens benadrukt dat ‘ons zorgstelsel niet ter discussie staat’.

Stel dat we die drie miljard die we elk jaar kwijt zijn aan recruitment zouden besteden aan zorgprofessionals in vaste dienst. Door betere lonen, meer autonomie en voldoende mogelijkheden voor persoonlijke en professionele groei. Zodat zij ervoor zullen kiezen om in vaste dienst te blijven. Zodat zij overeind blijven. Zodat zij zich gehoord en gezien voelen. En zodat flexwerkers van uitzendbureaus met olijke namen en prachtige slogans enkel weer worden ingezet waarvoor ze zijn bedoeld: het opvangen van ‘piek, ziek en uniek’.

Danka Stuijver is huisarts. Zij schrijft elke week een wisselcolumn met Harriet Duurvoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden