Opinie

I have a dream... een park ter ere van Rosa Parks

Waarom hebben we wel een Martin Luther Kingpark, maar geen Rosa Parkspark? vraagt dichter Manuel Kneepens zich af. Parks weigerde voor een blanke passagier op te staan in de bus. 'Door te blijven zitten, stond ze op.'

Rosa Parks in de bus.Beeld ap

Rosa Parks (1913-2005) was de zwarte vrouw die dit jaar zestig jaar geleden, op 1 december 1955, in Montgomery, Alabama, niet wilde voldoen aan het bevel van de buschauffeur om haar zitplaats achter in de bus af te staan aan een blanke man. Door te blijven zitten, stond ze op. Haar 'daad van ongehoorzaamheid' vormde het begin van de Montgomery-busboycot, die een jaar lang aanhield.

Onder het leiderschap van een jonge dominee, Martin Luther King jr., kreeg de beweging voor de burgerrechten (civil rights movement) in het zuiden van de Verenigde Staten ineens vaart. Die beweging culmineerde in de Civil Rights Act (1964) en de Voting Rights Act (1965), waardoor de toekenning van het kiesrecht, dat tot die tijd aan de overgrote meerderheid van de Afro-Amerikaanse bevolking in het zuiden was onthouden, een feit werd.

Rosa Parks.Beeld ap

Aanstichtser

Hoewel er veel geschreven is over deze periode en Martin Luther King een van de bekendste moral hero's van de twintigste eeuw is geworden, is het verhaal van de aanstichtster, Rosa Parks, veel minder bekend. Waarom en waardoor kwam Rosa Parks tot haar spontane 'nee'? Was zij uitsluitend moe, zoals het officiële verhaal gaat, of was het toch een min of meer weloverwogen politieke daad?

De actie van Rosa Parks en de daaruit voortvloeiende beweging voor burgerrechten kwamen namelijk niet uit de lucht vallen. Er broeide al langer iets in Montgomery en de onvrede over de voortdurende onrechtvaardigheden op de buslijnen in Montgomery was groot. Vooral vrouwen die dagelijks met de bus naar hun werk gingen, hadden hier onder te lijden. Het waren deze vrouwen, verenigd in de Women's Political Council (WPC), in 1946 opgericht, die de weg baanden voor de latere acties van M.L. King.

Rosa Parks was lid van dit politiek vrouwenberaad. De leden van de WPC waren van plan in actie te komen om hun onvrede te uiten over het feit dat niets gedaan werd met hun klachten over het vernederende gedrag van de blanke buschauffeurs. Men dacht dus in die kringen al een poosje aan een boycot.

Martin Luther King.Beeld anp

Blank mocht niet naast zwart

Op die gedenkwaardige 1 december 1955 was er voor een blanke passagier geen zitplaats. Vier zwarte passagiers werden gesommeerd op te staan. Een hele rij in de bus moest leeg, want blank kon niet naast zwart zitten. Drie zwarten volgden dit bevel, Rosa schoof slechts een plaatsje op naar het raam. Toen de chauffeur haar vroeg of ze van plan was om op te staan, antwoordde ze met een zacht 'no'.

Twee agenten werden erbij geroepen. Rosa werd beschuldigd van overtreding van de segregatie-verordening. Haar arrestatie ging als een lopend vuurtje door de zwarte gemeenschap. Hierna begint het verhaal van de toen nog onbekende dominee M.L. King en verdwijnt Rosa Parks naar de achtergrond.

I have a dream
Vannacht droomde ik
dat ik met Martin Luther King wandelde
in het Rosa Parks-
park - vol zwarte rozen
Hoe vreedzaam kan een droom zijn
Hoe wreed het wakker worden...
Er is geen Rosa Parks-park in Nederland!

Naar Martin Luther King zijn in Nederland vele straten en pleinen genoemd. En terecht. Maar met Rosa Parks is het anders gesteld.

Eén, desnoods klein, Rosa Parks-park of een Rosa Parks-memorial in het Martin Luther Kingpark. Het zou niet misstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden