Hypotheekaftrekrente is afbrokkelend taboe

dddd

Jan Peter Balkenende probeerde Mark Rutte in het maak-van-de-hypotheekrenteaftrek-een-breekpuntkamp te trekken. ‘Laten we elkaar de hand geven en allebei zeggen dat we de
hypotheekrenteaftrek handhaven’, probeerde Balkenende Rutte te lokken in het Carré-debat. Rutte nam zijn hand niet aan, maar noemde Balkenende ‘politiek woekeraar’. ‘Dat is een forse’ stamelde de demissionair premier. Toch beloofde Rutte niet aan de hypotheekrenteaftrek te zullen morrelen. Hij wilde het woord breekpunt niet in de mond nemen, maar het riekt daar wél naar.

Handig
Strategisch is dit handig van het CDA. Mocht de VVD de grootste worden dan is – met de hypotheekrenteaftrek als breekpunt – alleen een CDA-VVD-PVV coalitie mogelijk. Het CDA breekt hier met de traditie vooraf geen voorkeur uit te spreken. Een rechtse coalitie is dan immers de enige logische consequentie, aangezien alle linkse partijen de hypotheekrenteaftrek op zijn minst willen beperken. Zoals Emile Roemer van de SP het gevat uitdrukte: ‘U bent allang in ondertrouw. En ik maak bezwaar!’ Zou Rutte de hypotheekrentekwestie open laten, dan zou ook de Paarse variant – met D66, PvdA en eventueel GroenLinks – mogelijk zijn. Voor Pechtold (D66) is de hypotheekrenteaftrek namelijk ook een breekpunt, maar dan omgekeerd: Pechtold wil de hele woningmarkt, inclusief hypotheekrenteaftrek, hervormen.

Het feit dat CDA en VVD zo hardnekkig vasthouden aan de hypotheekrenteaftrek is electoraal wellicht slim, maar beide partijen moeten er ernstig rekening mee houden dat ze een afbrokkelend taboe verdedigen. Met uitzondering van de VVD-kiezers is een minderheid van de kiezers het eens met de stelling De hypotheekrenteaftrek moet blijven zoals hij nu is. De rest is het er mee oneens of neemt een neutrale positie in.

Aanvaardbaar
Uit een onderzoek van TNS Nipo eind maart bleek ook dat een ruime meerderheid van de kiezers een beperking van de hypotheekrenteaftrek aanvaardbaar vindt. Zelfs onder VVD­, CDA- en PVV-stemmers accepteert een meerderheid dat niet alle hypotheekrente op het eigen huis aftrekbaar zou blijven. Ook de woningbezitters vinden beperken acceptabel, zo bleek deze week uit een enquête van de Vereniging Eigen Huis. CDA en VVD zouden het advies van de Sociaal Economische Raad ter harte kunnen nemen. Die bepleitte onlangs afschaffing in 25 jaar. Volgens dit advies zullen de huizenprijzen dalen, de huren stijgen en stijgt de welvaart en de werkgelegenheid.

Er is in Nederland bijna geen econoom meer te vinden die niet meent dat er iets aan de maatregel moet veranderen. Men is het erover eens dat de hypotheekrenteaftrek de verkeerde prikkels geeft, waardoor zowel de huur- als de koopmarkt vastloopt en niet meer toegankelijk is voor nieuwkomers op de woningmarkt. Maar CDA en VVD bewegen niet. De kampioenen van vrije markt en kleine overheid vinden dat de staat hier haar verstorende werk mag blijven doen. Met hun breekpuntstrategie maken ze een formatie bij voorbaat een uitgemaakte zaak, of zo goed als onmogelijk.

Onbegrijpelijker
Het standpunt van CDA en VVD is des te onbegrijpelijker gezien het feit dat met de hypotheekrente jaarlijks zo’n 14 miljard euro gemoeid is. Een veelvoud van de 4 miljard die verdiend kan worden door de AOW-leeftijd te verhogen naar 67 jaar. Of 66 jaar, zoals de sociale partners willen.

De parallellen tussen de discussies over hypotheekrenteaftrek en AOW-leeftijdverhoging kunnen leerzaam zijn. Begin 2009 onderzochten we voor het eerst het draagvlak voor AOW-aanpassing. Het was niet zo dat Nederlanders stonden te juichen, maar men zag in dat er íéts moest gebeuren om de AOW betaalbaar te houden. Als er een aanpassing moest komen, dan maar de AOW-leeftijd omhoog. Liever dan hogere premies of lagere uitkeringen. Een half jaar later was het taboe verder afgebrokkeld. En nu is nog slechts 37 procent het oneens met de stelling: de AOW-gerechtigde leeftijd moet van 65 jaar naar 67 jaar voor mensen die geen fysiek zwaar beroep hebben. Alleen SP en PVV blijvenper saldo tegen.

D66 nam het standpunt al in 2006 in het programma op. De PvdA niet, maar die forceerde in het kabinet­ Balkenende IV wel een doorbraak door akkoord te gaan met verhoging naar 67 jaar. Ook GroenLinks onderschrijft deze aanpassing. Hiermee maken de links-progressieve partijen een historische wijziging in de oudedagsvoorziening mogelijk.

Gezien het eveneens afbrokkelende taboe op beperking, of afschaffing van de hypotheekrenteaftrek, is het heel goed mogelijk ook de achterbannen van CDA en VVD van de noodzaak hiervan te overtuigen. Het zou getuigen van leiderschap en visie als de rechtse partijen op dit punt over hun schaduw heen durfden te stappen. Het zou het vormen van een coalitie na de verkiezingen een stuk eenvoudiger maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden