Huisarts Joost Zaat: Veilig autorijden gaat met ouder worden vanzelf

‘Ik moest met de zaklantaarn kijken of mijn been wel in de auto was.’
‘Kon je dat niet voelen?’
‘Nee, daar heb ik dat zaklampje voor.’
‘Zou je dan niet ophouden met autorijden?’
Mijnheer Zondervan rijdt nu niet meer, maar hij voelt zich behoorlijk beperkt.

‘Weet je wat ik nu zo leuk vind?’, vraagt de supergezonde 85-jarige mevrouw De Jonge als ze later op diezelfde dag haar bloeddruk komt laten meten, ‘na Hoorn heel hard over de A7 naar de Afsluitdijk rijden.’
‘Je mag daar 130.’
‘Weet ik, maar da’s veel te langzaam, 170-180 of zo, maar alleen als er bijna niemand is.’
‘Ben ik blij dat ik daar dan niet rij.’ 
Later vertelt ze dat ze niet meer zo hard rijdt.

Mijnheer Winsum gaat nog steeds alleen op vakantie met de bus. Diep in de 80 en behoorlijk vergeetachtig. Soms kan hij in zijn stokoude autootje de weg van de winkels naar huis niet vinden. ‘Zo kan ik nog boodschappen doen. Dat is maar een klein stukje en ik let goed op. Ik ga nooit de grote weg op.’

Er zijn strikte eisen van het CBR over autorijden en ouderen ‘met beperkingen’. Een paar weken geleden berichtte de NOS dat in een jaar 229 ouderen ten onrechte door de politie van de weg waren gehaald omdat die dacht dat ze lichamelijk of psychisch ziek waren. Dat is naar, zeker als de bureaucratie veel tijd vraagt om dat recht te breien, maar dat aantal viel me reuze mee. Je moet ook kijken naar mensen die ten onrechte wel rijden, dat zijn er vast meer. 

Ik weet dat ik vaker over veilig rijden moet beginnen en toch vind ik dat lastig. De generatie voor wie een auto een bevrijding was met vakanties, boodschappen doen en niks aan je kinderen willen vragen, pak je met een rijbewijs ook hun zelfstandigheid af. Kinderen wonen ver weg, hulpen mogen geen boodschappen doen en onlinebestellen is ook niet aan iedereen besteed. Soms knijp ik dan een oogje dicht. 

Hoe vaak Nederlandse huisartsen over veilig rijden praten, weten we niet. In een klein onderzoek in de VS bleken huisartsen maar bij 7-8 procent van de 65-plussers op het spreekuur over autorijden te praten. Geriaters deden het bij krap 30 procent. Jonge dokters spraken er vaker over dan oude. Dat zal hier wel niet anders zijn.

Het is de vraag of het heel erg is. Ouderen met dementie én een rijbewijs hadden volgens recent gepubliceerd groot Amerikaans onderzoek bijna de helft minder ongelukken dan ouderen zonder dementie. Vanuit zelfbescherming gaan die gewoon minder rijden, hoewel ze dus hun rijbewijs niet inleveren. Dat is hier ook zo: minder dan 1% van de Nederlandse ouderen laat hun rijbewijs verlopen als ze voor het eerst op hun 70ste gekeurd moeten worden. Echt afkeuren is relatief een zeldzaamheid (1%), maar jaarlijks treft dat toch 17 duizend ouderen.

Als het echt gevaarlijk wordt, mag ik het CBR bellen, maar ik heb dat gelukkig nog nooit hoeven doen en dat wil ik maar zo houden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.