opinie Jeugdzorg

Hugo de Jonge, zet stappen om te komen tot een helder en door het veld gedragen kader van jeugdzorg

Bij de decentralisering van de jeugdzorg zijn kapitale fouten gemaakt, die minister De Jonge – voorheen als wethouder aanhanger van de transitie– nu mag herstellen, betoogt Ido Weijers. 

Jeugdzorgwerkers voeren actie voor meer geld voor jeugdzorg, minder administratiedruk en het stoppen van de aanbestedingswaanzin door gemeenten. Beeld ANP / Robin van Lonkhuijsen

Minister De Jonge zit in een lastige positie. Als oud-wethouder jeugdzorg in Rotterdam behoorde hij tot degenen die beweerden dat de gemeenten met veel minder geld toekonden als zij de verantwoordelijkheid kregen voor de jeugdzorg. De zorg zou beter worden, toegankelijker, effectiever en efficiënter. Terwijl deskundigen waarschuwden voor de risico’s, de haast en de onverantwoorde bezuinigingen, drong hij aan op een spoedige transitie. Nu duidelijk is dat de hele operatie tot een ongekende crisis in de jeugdzorg heeft geleid (onhoudbare kosten voor de gemeenten, gigantisch toegenomen bureaucratie, toenemende wachtlijsten voor specialistische zorg en massale onvrede onder de jeugdzorgwerkers) moet hij proberen daarop zonder te veel gezichtsverlies terug te komen. Voorlopig lijkt hij dat vooral te doen met bluf.

Halve fruitmand

De bonden willen dat de gemeenten structureel 750 miljoen euro voor de jeugdzorg erbij krijgen en verlangen eenmalig 200 miljoen euro voor een arbeidsmarktfonds. De Jonge doet dit af als een ‘optelsom niet alleen van appels met peren (. . .) daar gaat een halve fruitmand doorheen.’ De VNG stelt dat de gemeenten geen genoegen nemen met de door de minister voorgestelde incidentele tegemoetkoming van 390 miljoen. Niet onbegrijpelijk, sinds uit een recente studie in Binnenlands Bestuur blijkt dat de gemeenten dit jaar ruim een miljard tekort komen. De Jonge antwoordt ‘dat geld alleen nooit het probleem kan zijn’. Maar dat beweren de lokale bestuurders ook niet. Na de brandbrief van de VNG op 8 mei verscheen een week later nog een brandbrief van talloze wethouders met dezelfde politieke kleur als de coalitiepartijen. Opvallend is juist dat zij behalve voor structureel meer geld, pleiten voor een beter jeugdzorgstelsel.

Hier zit de angel voor De Jonge. Kan hij, verwijzend naar de tekorten bij de gemeenten, relatief makkelijk bij collega Wopke Hoekstra aandringen op extra middelen, moeilijker is de claim van meer centrale sturing. Dat was precies wat hij als wethouder faliekant afwees. Daarom houdt hij het voorlopig bij vage, algemene suggesties als: ‘Er is veel ruimte om de sturing van de jeugdzorg en de samenwerking in regio’s te verbeteren.’

Kapitale fout

De kapitale fout indertijd was dat men meende dat de overheid op dit gebied geen centrale verantwoordelijkheid meer diende te hebben, dat alles aan de gemeenten en de markt kon worden overgelaten. Dat heeft ertoe geleid dat de specialistische zorg ernstig in de knel is geraakt, instellingen omvallen of dreigen om te vallen, waardoor hele regio’s verstoken raken van dergelijke zorg. Én het leidde tot wildgroei aan lichte vormen van jeugdhulp. De Jeugdwet stelt geen grenzen aan de jeugdzorg. Niemand weet waar de zorgplicht van de gemeente ophoudt. Zo zien we nu gemeenten betalen voor oppasgroot­ouders, voor huiswerkklassen, voor therapie met paarden, met honden en met lama’s, Boer en Zorg, mindfulness voor kinderen en programma’s voor hoogbegaafde kinderen.

Hugo de Jonge, wees dapper en stuur krachtig bij. Zet stappen om te komen tot een helder en door het veld gedragen kader van jeugdzorg.

Ido Weijers is em. hoogleraar Jeugdbescherming aan de  Universiteit Utrecht.

Het kabinet schiet gemeenten te hulp om de jeugdzorg en de geestelijke gezondheidszorg op orde te krijgen. Lokale bestuurders krijgen de komende drie jaar ruim een miljard euro extra voor deze taken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden