VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg in Amsterdam

Hugo de Jonge is er klaar voor. Voor wat, dat weten we nog niet

Twee mensen die elkaar doorgaans niet kennen gaan in gesprek, waarbij de een vraagt en de ander geacht wordt te antwoorden. Dat heet een interview en het is zoiets als natuur in Nederland: een gekunstelde affaire met de schijn van vanzelfsprekendheid.

Van alle te interviewen menstypen is de politicus dan weer een soort apart. Anders dan een schrijver, een buurtbewoner of een slachtoffer spreekt hij namens een groter belang: partij, fractie, regering, noem maar op. Om ongelukken te voorkomen wordt hij, naarmate dat belang toeneemt, omringd door steeds meer woordvoerders, assistenten en coaches die mogelijke antwoorden op mogelijke vragen doornemen, gespreksthema’s willen vastleggen, tijdens het interview willen kunnen ingrijpen en achteraf eventuele ongerechtigheden corrigeren.

Met Inge Diepman: zo ver van me af.

Dat schiet niet op. Collega’s wringen zich in allerlei bochten om aan dat keurslijf te ontsnappen. Ze gaan vissen, fietsen of naar concerten met de dames en heren politici, koken een potje met hen of schuiven aan op de achterbank van de dienstauto. Alles in de hoop dat de mens achter de politicus zich alsnog bloot zal geven.

Bij debatcentrum De Balie ontwikkelden ze een formule om dat te doorbreken: Operatie Interview. De gast in kwestie weet niet door wie hij geïnterviewd zal worden en kan zich dus niet voorbereiden. Het leverde in het verleden aardige confrontaties op van Eberhard van der Laan met zijn vrouw, en Sylvana Simons met Wilfred Genee.

Dit keer was Hugo de Jonge de gast. Ik had hem tevoren gevraagd door wie hij geïnterviewd dacht te gaan worden. Daar wilde de minister zich niet op vastleggen. Mijn eigen kandidaten: Joost Eerdmans van Leefbaar Rotterdam (vanwege het Fvd-gedoe, De Jonge zou hem later zelf ook noemen), CDA-kenner PG Kroeger (vanwege het kroonprinsengedoe) en medisch journalist Aliëtte Jonkers (vanwege de plannetjesmakerij op vws).

Drie keer mis. De Balie bleek klassieker: Eerst was er Carrie Jansen, columnist, advocaat, Rotterdamse en thuis in de jeugdzorg. Dan Inge Diepman, bekend van onder andere tv-programma Het Zwarte Schaap. Tenslotte Guus Valk, chef politieke redactie van NRC Handelsblad.

Een journalistiek trio dus, De Jonge bleek daar wel raad mee te weten. Met Jansen, over de jeugdzorg. ‘Er gaat heel veel goed, er zijn ook dingen die misgaan.’ Met Diepman, over zichzelf. ‘Ik ben geen zondagskind, ik werk me het schompes.’ Met Valk, over de nieuwe lijsttrekker: ‘Als Wopke het goed kan, moet hij. Ben ik het, dan ga ik het doen.’

Met Carrie Jansen: er gaat heel veel goed.

Zo doorstond De Jonge de operatie zonder een krasje op te lopen. Je herkende bij hem het basisrepertoire aan machinale reflexen. Net als Mark Rutte verstaat hij de kunst ingesleten patronen de schijn van spontaniteit te geven. Geserreerd als de vragen politiek zijn, intiem voorover buigend als het zijn privéleven betreft. En behept met de intuïtie om valkuilen te vermijden. Bij de dramatische aanpak van Diepman (‘als uw vrouw ongeneeslijk ziek wordt, wil u dan nog steeds premier worden?’) bleef hij uit de buurt. ‘Die vragen, dat is zo ver af van hoe ik in elkaar zit.’

De Jonge is er klaar voor, dat dacht ik. Waarvoor, dat zal de tijd  leren. Voor een mooie post ergens hoog in de gezondheidssector, maar wie weet ook voor een nog diepere duik in het landsbelang. ‘De motor staat bij mij altijd aan’, waarschuwde hij bijna verontschuldigend. Dat is het antwoord van de echte politicus. Geen beschouwer, niet iemand ‘om huilend in een hoekje te gaan zitten’, maar ‘aangesteld om dingen te fixen’.

Zo benadert hij ongetwijfeld ook zo’n uitnodiging van De Balie: is het voor mijn ambities nuttig om op zondagmiddag in Amsterdam in een zaaltje met grachtengordelaars te gaan zitten? Zo ja, dan dan doe ik dat. Met in het achterhoofd één leidende gedachte: wat wil ik overbrengen, wat moet er blijven hangen?

Wat bij mij bleef hangen was dit: De Jonge is volkser dan Hoekstra, hij heeft dat corporale niet aan z’n staart hangen. En verder denkend: Hoekstra heeft nog een paar flinke hobbels te nemen: de aandelenoverval van Air France-KLM levert vooralsnog geen extra zeggenschap in de onderneming op; de problemen bij de belastingdienst worden vooralsnog alleen maar groter; van dat zo daadkrachtig aangekondigde investeringsfonds horen we al verdacht lang helemaal niks meer. Zou het dan toch niet kunnen dat eigenlijk Hugo de Jonge...

Ik vermoed dat dit precies is wat De Jonge ertoe deed besluiten zijn zondagmiddag in De Balie door te brengen. Zoals hij het zei: ‘Er zitten hier misschien mensen in de zaal die er een stukje over gaan maken.’

Met Guus Valk: als Wopke het goed kan, moet hij het doen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden