Column Joost Zaat

Houd dokters weg bij de portemonnee van de zorg

Vorige week bogen politici zich over plannen en luchtballonen, over onderwijs, zorg, wonen en migratie. Ministers lanceerden vage plannen over ‘de juist zorg op de juiste plek’ en dreigen met ingrijpen omdat de zorg niet snel genoeg verandert.

Mijn eigen werk verandert langzaam: ik stel gerust, bemoedig, houd mensen uit het ziekenhuis, vraag tests aan en verwijs zo nodig en probeer zo min mogelijk onzin te doen. Ondanks het algemene idee dat de zorg kapot bezuinigd is, gaat daar volgend jaar opnieuw 2,5 miljard meer naar toe dan dit jaar. Niet al dat geld wordt goed besteed. Niet omdat ‘dikke directeuren’, ‘bullshit-managers’ of verzekeraars te veel verdienen, maar omdat dokters naast een heleboel zinnige zorg ook dingen doen die geen enkele kwaliteit van leven toevoegen. Dat kost niet alleen geld, het kost tijd van hulpverleners die ze beter kunnen besteden. Dokters maken ook hun eigen luchtballonnen.

Een voorbeeld: in 2017 publiceerde het Zorginstituut een Verbetersignalement Pijn de borst. Dat ging over stabiele angina pectoris: pijn bij inspanning door ‘verstopte kransslagaderen’. In 2017 registreerden cardiologen bijna 100.000 mensen met die klacht. Klachten die met medicijnen meestal prima te behandelen zijn, zodat dotteren niet nodig is. Er zijn 30 ziekenhuizen die mogen dotteren. Die uitbreiding werd destijds stevig bekritiseerd, want aanbod schept vraag. Het aantal ingrepen waarbij er een stent in de kransslagaderen werd geplaatst, nam van die tijd verder toe, al lijkt het nu stabiel te zijn. In 2017 werden er bij 41.000 patiënten dotterbehandelingen/stents geplaatst. Niet allemaal bij patiënten met zulke ‘stabiele klachten’ maar toch wel een kleine 17.000. In dat signalement van het Zorginstituut staat een mooie infographic: 48 procent van de patiënten met stabiele angina krijgt mogelijk ten onrechte een hartecho, 61 procent een overbodige fietstest, 31 procent een onnodige angiografie en 36-65 procent een onnodige dotterbehandeling of andere ingreep. Zo gaat er elk jaar 177 miljoen door het putje. In 2017 bleek in een mooi dubbelblind onderzoek dat patiënten met stabiele klachten na stenten slechts 16 seconden langer op een loopband konden lopen dan patiënten bij wie een ‘nep-dotterbehandeling’ was verricht. Na je stent voel je je beter, maar dat is dus deels een placebo-effect. Het geloof – en de belangen – zijn sterker dan wetenschap want in de recente Europese richtlijn van cardiologen wordt dit onderzoek als te klein en niet informatief afgedaan.

Cardiologen en huisartsen buigen zich al twee jaar over plannen om al deze overbodige zorg te beperken. Volgens de cardiologenvereniging moet het percentage overbodige behandelingen over 5 jaar 25 procent gedaald zijn. Ik geef het niet graag toe: VWS heeft gelijk, dokters lijken op slakken. Het stomste wat de overheid en verzekeraars dus kunnen doen, is hen het beheer over de portemonnee van de zorg geven.

MEER COLUMNS VAN ONZE SCHRIJVENDE HUISARTS JOOST ZAAT

Na twee maanden hadden we een nieuw probleem: ze ging niet dood.

Ik koester de mogelijkheid om onder de cholesterolmaffia uit te komen.

De patiënt moet niet de dupe zijn van mijn drukte

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden