OpinieASML

Houd China bij technologische innovaties op afstand

Technologie zoals die van ASML is voor China een middel over het Westen te domineren, betoogt Henk Schulte Nordholt.

ASML in Velhoven maakt machines om chips te vervaardigen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Ken uzelf, ken de ander − en in honderd veldslagen behaalt u honderd overwinningen.’ Iedere Chinese leider houdt zich aan dit 2.500 jaar oude adagium van de militaire strateeg Sun Zi. Besprekingen worden grondig voorbereid en de buitenlandse barbaar wordt ontwapend met hoffelijkheid en persoonlijke aandacht.

Kennis van de Chinese partij lijkt in Nederland minder aanwezig. De discussie over de exportvergunning voor ASML is daar een goed voorbeeld van. De meeste politici vinden dat Nederland gelijke afstand dient te bewaren tussen Amerika en China, en pleiten voor de ontwikkeling van Europese toptechnologieën. Dat laatste is wenselijk, noodzakelijk zelfs, wil Europa zich in een steeds harder wordende wereld staande houden.

De positie van ‘het juiste midden’ wordt echter discutabel als de VS en China op dezelfde hoop van gewetenloze grootmachten worden gegooid. Washington zou zelfs een dubbelspel spelen door Europese technologiebedrijven handel met China te ontzeggen, terwijl hun Amerikaanse tegenhangers daar vrolijk zaken kunnen doen. Dat is onzin. Al lang voordat Trump zijn handelsoorlog ontketende, werden Amerikaanse bedrijven als Google en Cisco van de Chinese markt geweerd, om veiligheidsredenen of om de eigen industrie voor te trekken.

In feite vormt China een veel groter gevaar voor het Europese bedrijfsleven dan Amerika: diefstal van intellectueel eigendom is aan de orde van de dag en de meeste op Nederlandse kennis gerichte cyberaanvallen komen uit China. Deze acties zijn onderdeel van het plan ‘China 2025’, dat het land in dat jaar in tien sectoren tot een wereldleider moet maken. Informatietechnologie staat bovenaan de lijst.

Riskant

In 2017 importeerde Beijing voor 260 miljard dollar aan halfgeleiders, meer dan werd uitgegeven aan ruwe olie. Er wordt daarom fors geïnvesteerd in de ontwikkeling van een inheemse chipindustrie, ook in machines die chips maken. Het beleid van ASML om met behoud van technologische voorsprong te blijven verkopen aan China is daarom riskant. Te meer daar de National Veiligheidswet van 2017 Chinese bedrijven verplicht om informatie over te dragen aan de inlichtingendiensten als het nationaal belang daarom vraagt. De ambitie en het vermogen van de Chinese Communistische Partij (CCP) om mondiaal hele sectoren te domineren wordt in het Westen schromelijk onderschat.

De rivaliteit is niet alleen economisch, meer en meer ziet de CCP het Westen als een vijand. Vlak na zijn aantreden in 2012 stelde president Xi Jinping dat ‘het kapitalisme onvermijdelijk op zijn einde loopt, en het socialisme onvermijdelijk aan het winnen is’. Dergelijke taal wordt alleen gebezigd in besloten ‘studiesessies’ van het topkader van de CCP. In het buitenland wordt een ander China getoond: de vreedzame stichter van Confuciusinstituten, de weldoener in Afrika, de onvermoeibare voorvechter van globalisering. Een land dat het enkel te doen is om ‘een gemeenschap van gedeelde toekomst voor de mensheid’.

In het binnenlandse beleid komt het woord ‘delen’ echter niet voor. Alle kernsectoren van de economie zijn in handen van de Partij, de ene na de andere generaal betuigt zijn loyaliteit aan opperbevelhebber Xi en de CCP heeft haar aanwezigheid in de haarvaten van de samenleving versterkt. Absolute controle is verheven tot een mantra van goed bestuur.

Chipmaker ASML in Veldhoven heeft veel expats in dienst.Beeld Marcel van den Bergh

Assertief

De verharding van het binnenlands beleid vertaalt zich in een steeds assertievere buitenlandse politiek. De overname van de Zuid-Chinese zee, de intimidatie van Taiwan en Chinese diplomaten die hun gastlanden de les lezen zijn daar slechts voorbeelden van. In zekere zin is dit nieuwe nationalisme rationeel: in tijden van afnemende economische groei heeft de CCP dringende behoefte aan een nieuw bindmiddel voor het volk.

Maar ideologie speelt een minstens zo grote rol. Het gevoel dat het ‘Socialisme met Chinese kenmerken’ en het Westen met zijn ‘extreem kwaadaardige ideeën over vrijheid, democratie en mensenrechten’ in een existenti-ele strijd zijn verwikkeld, is reëel. De demonstraties in Hong Kong worden zo ook verklaard: ze komen niet voort uit een behoefte aan vrijheid, maar zijn georganiseerd door duistere westerse agenten. In een dergelijk wereldbeeld bestaat er geen middenweg. Het Westen is de vijand. Ook Europa. Niet omdat wij China militair bedreigen, maar om waar we voor staan: een open en vrije samenleving.

In deze onvermijdelijke confrontatie moeten we ervoor waken om China in zijn geheel als vijand te gaan zien. Er wonen daar talloze fantastische mensen en xenofobie is de Chinese cultuur vreemd. Het bedrijfsleven van het land levert een belangrijke bijdrage aan mondiale economische groei, welvaart en innovatie. Maar de absolute macht ligt bij een Partij die het Westen vijandig gezind is en technologie als het instrument ziet om ons te domineren. Zolang die situatie niet verandert, is grote terughoudendheid met het exporteren van cruciale technologie naar China geboden.

Henk Schulte Nordholt is sinoloog en en schrijver van ‘China en de barbaren – het verzet tegen de westerse wereldorde’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden