Column

Hou op over de 'ereschuld' en betaal de Groningers

Bert Wagendorp staat achter Freek de Jonge's schadefonds-idee

In Groningen was er dinsdagavond een fakkeloptocht. Vierduizend mensen liepen met Freek de Jonge door de leukste stad van Nederland om aandacht te vragen voor de manier waarop er wordt omgesprongen met de door de aardgasboringen veroorzaakte schade aan hun huizen. Woensdagmiddag vond in het Provinciehuis van de stad het eerste lijsttrekkersdebat plaats - met Halbe Zijlstra als invaller voor Mark Rutte en zonder Wilders. Die had het te druk met het in elkaar prutsen van ranzige nepfotootjes.

Wat premier Rutte dinsdagavond over het verdriet van Groningen en wat daaraan moet worden gedaan al had gezegd bij Jinek ('Het is een erekwestie') werd woensdag herhaald door vice-premier Asscher: 'we hebben een ereschuld'. Het tweetal heeft vier jaar de tijd gehad om die ereschuld in de vorm van een fatsoenlijke schaderegeling in te lossen, maar daar is weinig van terechtgekomen. De laatste Groninger die Rutte en Asscher nog gelooft is binnenkort te bezichtigen in het Groninger Museum - ooit gebouwd met een stevige financiële bijdrage van de NAM, de joint-venture van Shell en Exxon die al 58 jaar het gas uit de bodem haalt.

In die vier jaar is wel een immens bureaucratisch apparaat opgebouwd voor onderzoek en afhandeling van de schade. Dat is zo rijk opgetuigd en omvangrijk, zo ingewikkeld en complex, dat het grootste deel van het beschikbare geld helaas naar de talloze experts vloeit en niet naar de gedupeerden.

Zoals Arjen Lubach onlangs in zijn programma helder liet zien, trekt de NAM aan alle touwtjes, inclusief de vaststelling van de schade en de afwikkeling ervan. Dat is merkwaardig, maar gezien de krachtige invloed van Shell op de staat wel verklaarbaar. De bedoeling van het bureaucratisch doolhof is duidelijk: mensen zo treiteren, klemzetten, intimideren en juridisch in de maling nemen dat ze uiteindelijk murw gebeukt toegeven dat de schade aan hun huis is veroorzaakt door te hard met de deuren slaan.

Intussen gaat het boren door. Volgens een geheim akkoord uit 2005 tussen de staat en Shell/Exxon zou er in tien jaar tot 2020 425 miljard kuub gas naar boven mogen worden gepompt. Daarvan is ruim 300 miljard kuub binnen. Met de jaarlijkse 24 miljard die de komende jaren nog zijn gepland, is de afgesproken hoeveelheid dichtbij, waarna het veld 'op natuurlijke wijze in decline' kan gaan, zoals het in de overeenkomst wordt omschreven: dan is het gas ongeveer op. De belofte aan de Groningers dat in 2021 de kraan echt bijna dicht gaat, komt dan ook wat gratuit over.

In april vorig jaar ontving de Kamer een lobbybrief van Shell, waarin stond dat de schadebetalingen in het gedrang zouden komen, wanneer de toegestane hoeveelheden op te pompen gas te veel naar beneden zouden worden bijgesteld. Met andere woorden: de Groningers moeten de bevingen voor lief nemen, anders moeten ze de door de bevingen veroorzaakte schade zelf maar betalen. Er zijn mensen om minder doorgedraaid en aan het gas gegaan.

In zijn pamflet 'Laat Groningen niet zakken' pleit Freek de Jonge voor een fonds waarin de NAM vijf miljard stort voor de in bijna zestig jaar aangerichte schade. De stelling staat niet in de Stemwijzer, maar ik ben het ermee eens. Hou op met dat gelul over 'ereschuld', behandel de Groningers fatsoenlijk en betaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.