Hopelijk groeit de roep zoals die klinkt uit de apotheek van het AMC uit tot een koor: krijg de kolere, stelletje graaiende pillendraaiers

Het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam gaat een medicijn maken dat wordt gebruikt bij een zeldzame stofwisselingsziekte. De fabrikant rekent voor het middel tussen 160- en 200 duizend euro per patiënt per jaar, de apotheek van het AMC doet het voor 25 duizend. Er zijn in Nederland 65 lijders aan de ziekte CTX, dat scheelt dus gauw 9 miljoen euro.

Sinds 1 april vergoeden de zorgverzekeraars het middel niet meer, het werd te duur. Daarom vinden ze het in het AMC moreel verantwoord voorbij te gaan aan het eigendomsrecht van de fabrikant, Leadiant.

De grote farmaciebedrijven chanterenoverheden en verzekeraars over de ruggen van patiënten. Dat zeg ik niet, dat zei de vorige minister van Volksgezondheid Edith Schippers al, en dat vindt het Zorginstituut Nederland. De opvolger van Schippers, Bruno Bruins, neigt naar dezelfde vaststelling. Hij hekelt de louter op 'vette winsten' gerichte farmaceuten. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving adviseerde vorig jaar de chantagepraktijken van Big Pharma te doorbreken met de bereiding van hun winstmakertjes in eigen beheer. Daarmee wordt nu een begin gemaakt.

Het is het eerste schot in wat zomaar een oorlog kan worden. Leadiant wacht de ontwikkelingen even af. Maar de farmaciereuzen beschikken, behalve over wetenschappers en marketeers, ook over duurbetaalde juristen. Die dienen maar één belang: de winstgevendheid van hun bedrijf. Wanneer het voorbeeld van het AMC navolging krijgt, komt die in gevaar. Er gaat dus binnenkort een dagvaarding naar Amsterdam.

Het is wel even belangrijk vast te stellen dat het middel CDCA niet in handen van Leadiant is gekomen dankzij jarenlange en peperdure research - een legitiem argument bij de vaststelling van een redelijke prijs voor een nieuw geneesmiddel. Leadiant kreeg de exploitatie in handen door een slimme truc. CDCA bestond al veertig jaar, als middel tegen een andere aandoening. Nadat Leadiant voor tien jaar exclusiviteit voor de nieuwe toepassing had bedongen, verhoogde het de prijs met 120 duizend euro per patiënt per jaar.

Op de site van het Italiaanse bedrijf wemelt het van de gelukkig lachende gezinnetjes. De suggestie dat het hier dankzij Leadiants pillen genezen patiënten betreft is onjuist, het zijn aandeelhouders.

Als degelijke zorginstituten, gezagsgetrouwe wetenschappers en zelfs VVD-ministers anarchistische en opruiende taal beginnen uit te slaan over de perversiteit van de farmaciereuzen, is er meer aan de hand. Dat is er ook: er zitten zogenoemde 'weesgeneesmiddelen' - medicijnen voor zeer kleine groepen patiënten - aan te komen die zo duur zijn dat je eerst miljardair moet worden voor je je de betreffende ziekte kunt veroorloven. Het gaat om tientallen nieuwe middelen, die tot 1,8 miljoen euro per persoon per jaar moeten kosten, zonder dat de fabrikant hoeft aan te geven hoe hij tot die prijsstelling is gekomen - dat doen chanteurs zelden, die kijken alleen naar wat er valt te halen.

Des te vreemder is het dat mijn eigen zorgverzekeraar, CZ uit Breda, gewoon doorgaat met het beleggen van mijn premies in drie van de inhaligste schurken aan het farmaciefront, Biogen, Vertex en Gilead. Dat bleek uit een mooi onderzoeksverhaal van Ellen de Visser en Michiel van der Geest, deze week in de Volkskrant. Dat niet alleen, ook fondsen die zich inzetten voor bepaalde ziekten, zoals de stichting ALS, beleggen in de inhalige bedrijven die hun aandoeningen louter als winstmaximalisator zien - sta je met terugwerkende kracht mooi voor lul, met die ijsbucket boven je hoofd.

Volgens CZ zorgen de rendementen op de dubieuze beleggingen ervoor dat de zorgpremies niet verder omhoog hoeven. Mij lijkt investeren in bedrijven waardoor je tegelijkertijd wordt uitgemolken merkwaardig, om niet te zeggen volkomen geschift. Verzekeraar VGZ zag dat in, en verkocht onlangs de aandelen in de uitzuigers. Dat zal niet meteen leiden tot een betere wereld, maar het versterkt wel de roep uit de samenleving, zoals die klinkt uit de apotheek van het AMC en uit de Tweede Kamer, een roep die hopelijk zal uitgroeien tot een internationaal koor: krijg de kolere, stelletje graaiende pillendraaiers.

Meer over