Lezersbrieven Geachte redactie

Hoogleraar, neem uw verantwoordelijkheid in ‘dat publicatie­gedoe’

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 11 augustus.

Foto Bas van der Schot

Brief van de dag:  publicaties in neptijdschriften

In het stuk over neptijdschriften (Ten eerste, 8 augustus) vind ik één punt schrijnender dan het bestaan van deze neptijdschriften: de ­desinteresse bij een aantal van de hoogleraren en/of co­auteurs. In ieder ­geval twee van hen lijken geen idee te hebben van de desbetreffende publicatie noch van het feit dat het in een dubieus tijdschrift is gepubliceerd.

De opmerking dat zij geen eerste auteur zijn, lijkt het geheel minder erg te maken, maar is dat zeker niet. De eerste auteur is vaak een promovendus en hoort dus begeleid te worden door de andere auteurs (van wie de laatste vaak de promotor, oftewel de hoogleraar is). Deze hoogleraren hebben in hun begeleiding gefaald. Ze horen zich ook bezig te houden met ‘dat publicatie­gedoe’. Ze horen hun promovendi en postdocs te helpen bij het maken van een goede keuze in wát en wáár ze publiceren.

Daarbij heeft elke coauteur de plicht om een actieve bijdrage te ­leveren aan de publicatie. Als co­auteur moeten ze meebeslissen en meewerken aan de inhoud, de keuze voor een tijdschrift en de publicatie. Helaas is de praktijk van het publiceren soms weerbarstig: auteurs liften mee met een artikel zonder er inhoudelijk veel aan gedaan te hebben, maar ze hebben dan toch weer een publicatie. Zodra de publicatie zelf belangrijker wordt gevonden dan de opleiding van de jonge wetenschapper die het schrijft, gaan er dingen heel erg mis in de wetenschap.

Dr. Esther van der MeerRoelofarendsveen

Onder zeeniveau

Peter Buwalda vraagt zich af waarom mensen op een tektonische breuklijn willen leven (V, 10 augustus). Waarschijnlijk wordt dat veroorzaakt door dezelfde genconstructie die mensen vrijwillig onder zeeniveau doet leven (Haarlem bijvoorbeeld, of Amsterdam).

Zelfs na De Ramp wilden de Zeeuwen die nog leefden, verder leven onder zeeniveau. Met een bootje op zolder, dat wel. Hun wapenspreuk: luctor et emergo. In het Zeeuws laconiek aangepast tot : lukt het noe nie dan lukt het merrehe (lukt het nu niet, dan lukt het morgen).

Elly van den Boom(opgegroeid in Zeeland en nog altijd 4,5 meter onder zeeniveau levend), Den Haag

Vakantiezegel

De postzegel wordt weer duurder. Dat is al vervelend genoeg, maar misschien kan PostNL daar een sympathiek gebaar tegenover zetten, de vakantiezegel. Net als de kerstzegel zal de vakantiezegel verkrijgbaar zijn tegen een gereduceerd tarief, geldig in de periode van de (overlappende) schoolvakantie. Een velletje van vijf; leuk voor opa’s en oma’s, kleinkinderen of de lieve buren die voor de post, planten en kat zorgen.

Miljoenen mensen vieren vakantie in eigen land. Met de vakantiezegel kunnen we aan elkaar laten zien hoe mooi Nederland is en vinden we bij thuiskomst nog eens leuke post op de mat.

Corine Oudewaal, Amstelveen

Deventer synagoge

Volgens cultuurhistoricus René Cuperus (O&D, 6 augustus) is de verkoop van de Deventer synagoge ‘een van de schandalige affaires van afgelopen zomer’. Het is in zijn optiek ‘een commerciële pogrom’. Een paar nuanceringen: het pand stond al ruim 7 jaar te koop, de Joodse ­gemeenschap wilde of kon het al die tijd niet kopen en is pas veel te laat een crowdfundingsactie begonnen. Ook de gemeente had 8 jaar lang geen interesse.

Overigens heeft de Deventer sjoel slechts een korte historie voor de Joodse gemeenschap. Van 1951 tot 2018 was de synagoge eigendom van de christelijk-gereformeerde gemeente. Vanaf 2010 werd de synagoge verhuurd aan de Joodse gemeenschap. Ze werd bezocht door slechts een kleine 30 bezoekers per week, die niet allemaal uit Deventer kwamen. Deze 30 gelovigen kunnen nu gemakkelijk terecht in de sjoel van Raalte.

De synagoge wordt niet gesloopt en ook niet onteerd volgens de nieuwe ondernemer-eigenaar, die ook herhaaldelijk heeft gezegd dat de Joodse gemeenschap haar diensten kon blijven houden in de synagoge. Restauratie en onderhoud van het godshuis zijn zeer kostbaar en niet op te brengen door die kleine gemeenschap.

In ons land zijn zeer veel kerken om dezelfde redenen (gebrek aan geld, gebrek aan gelovigen) verkocht. Veel van die kerken hebben een horecabestemming of zelfs een woonbestemming. Dat de plaatselijke wethouder weigert de ­synagoge een horecabestemming te ­geven, getuigt juist van respect voor de geschiedenis van de Joden. Veel verkochte katholieke kerken hebben immers ­inmiddels wel horecabestemmingen. Wat maakt die anders?

Feit is dat we als land rigoureuze en soms onprettige beslissingen moeten nemen over ons religieus erfgoed. Alle kerken en synagoges behouden is financieel volstrekt onhaalbaar en ook niet ­nodig, gezien het sterk afnemende aantal religieuzen in Nederland. De scheiding tussen kerk en staat is voor mij als atheïst een zeer groot goed. Dus zullen veel godshuizen gesloopt moeten worden of een nieuwe bestemming krijgen, ook de synagoge in Deventer.

Marc Meulendijk, Amsterdam

Foto Bas van der Schot

Nederlanderschap

Volgens de Amerikaanse Nederlander Gary Schwartz weet een immigrant, bijvoorbeeld uit Syrië, niet wat hij moet doen om als Nederlander gezien te worden (Ten eerste, 9 augustus). Nou, zo ­ingewikkeld is dat niet hoor. Er zijn de volgende ijkpunten:

– De Nederlandse taal kunnen en willen spreken, of zich aantoonbaar inspannen om dit te bereiken (taalcriterium).

– Zich verbonden voelen met Nederland en de vruchten van de eigen activiteiten voor een groot deel primair aan dit land gunnen (betrokkenheidscriterium).

– Zich voortbewegen via een rollend attribuut dat pas in beweging komt en blijft als er gebruik wordt gemaakt van een significante hoeveelheid eigen spierkracht (fietscriterium).

Ik geef toe: al met al niet makkelijk. Maar wel heel duidelijk.

Marcel Gerrits JansGroningen

Ramptoerisme

In de Volkskrant vraagt de redacteur zich af wat mensen bezielt om foto’s en films te maken van ernstige auto-ongevallen (Ten eerste, 10 augustus).

Het antwoord wordt gegeven in diezelfde krant in de beschouwing over een grote expositie in Hamburg van schilderijen over rampen en catastrofes, zoals vulkaanuitbarstingen en scheepsrampen (V). Ik citeer uit het artikel: ‘De aantrekkingskracht van zulke taferelen schuilt in wat de Duitsers fraai Lust am Grauen noemen. Er zit een diabolisch ­genoegen in kijken naar dingen die naar de ratsmodee gaan.’

Ruud WermenbolIJmuiden

En die vliegtuigen dan?

Prachtig idee om in (delen) van de openbare ruimte een rookverbod in te stellen (Ten eerste, 4 augustus).

Zelf ben ik tien jaar geleden gestopt. Ik woon in Leiden. Vlak bij het Leids ­Universitair Medisch Centrum. Op een steenworp van de universiteit. De Leidse Hogeschool om de hoek, alsmede een grote vestiging van een mbo-school.

Een totaal rookverbod zou ook hier in mijn Leidse wijk het leefklimaat aanzienlijk verbeteren. Alleen jammer dat deze wijk onder de aanvliegroute van de Kaagbaan ligt, waar nu om de minuut vliegtuigen overkomen naar Schiphol. First things first?

Anjo ClementLeiden

Morele plicht

‘Is het een morele plicht om gezond te zijn?’, vraagt uw columnist Aleid Truijens zich af (Ten eerste, 6 augustus). Vooropgesteld dat de juiste vraag moet zijn ‘Is het een plicht om gezond te leven?’, is het antwoord op die vraag eenvoudig: ongetwijfeld!

Voor hen die geloven, omdat zij ervan uitgaan dat het rentmeesterschap over hun lichaam aan de mens is toevertrouwd. Voor ons allemaal, omdat gezondheid geen vanzelfsprekendheid is en talloze minderbedeelden zouden willen dat zij überhaupt keuzes in de omgang met hun lichaam konden maken.

En last but not least omdat ons zorgstelsel op solidariteit is gebouwd. Ik zou niet weten waarom van mij solidariteit mag worden verwacht met diegenen die geen boodschap hebben aan een gezonde omgang met hun lichaam.

Ruud LeetherDen Haag

Doorgeslagen discussie

De discussie rond het roken ontaardt in een soort gekte. Nu wil men ook het roken in parken en straten verbieden.

Wanneer mijn man (zelf ben ik niet-roker) in de tuin een sigaartje opsteekt, gaan bij buren onmiddellijk alle ramen en deuren dicht.

In de straat is het de hele dag een ­komen en gaan van pakketdiensten (meestal korte stadsritjes) en verdere boodschappen en boodschapjes worden met de auto gedaan. Over luchtvervuiling gesproken.

Al die belachelijke ideeën komen uit Amerika overwaaien. Ik geloof alleen niet dat zij er gelukkiger en gezonder door zijn geworden. Laat iedereen zijn gezonde verstand gebruiken.

Johanna HeijselaarAmersfoort

Foto Bas van der Schot

Budgetteren

Ik heb het artikel over budgetteren er drie keer op nagelezen, maar de enige tip van Kelly Litjens die ik kon terugvinden, was dat als je uit eten wilt gaan, je moet wachten tot je op vakantie in ­Thailand bent. Daar kun je immers voor 10 euro drie dagen uit eten gaan. Kelly kan dus niet acht keer per jaar op vakantie omdat ze zo goed budgetteert, maar budgetteert klaarblijkelijk door acht keer per jaar op vakantie te gaan.

Jan Martin Jansen, Julianadorp

Lombok

Het verbaast mij zeer dat vrijwel alle toeristen na de aardbeving zo snel mogelijk van Lombok wilden vertrekken. Grijp dit moment aan om de arme mensen die jou als gast hebben ontvangen te helpen, al is het maar met puinruimen. Er waren vast nog wel wat ‘dokters in de zaal’ en andere zorgprofessionals die zich nuttig hadden kunnen maken in afwachting van een vlucht naar huis.

Peter Ancher, Delft

Marije Jeltes

Marije Jeltes stopt als advocaat (Ten ­eerste, 10 augustus). Als kinderrechter heb ik haar leren kennen als een zeer kundige advocaat. Regelmatig kritisch op het handelen van het Openbaar Ministerie, Jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming, maar altijd gericht op een oplossing waarbij de belangen van het kind centraal staan.

Advocaten als Jeltes zijn noodzakelijk voor het goed functioneren van de rechtsstaat. Helaas denkt men daar op het ministerie van Justitie al jaren anders over. Een onderzoeksrapport van de commissie-Van der Meer (president van het gerechtshof Amsterdam) waarin wordt aangedrongen op een fatsoenlijke finan­ciering van de sociale advocatuur, verwees minister Dekker naar het ronde archief.

Laten we hopen dat de aandacht rond Jeltes’ afscheid bij de meerderheid van de Kamer tot het besef leidt dat goede, kritische en bevlogen advocaten die niet voor het grote geld gaan, niet gemist kunnen worden. De kwaliteit van de rechtsstaat wordt vooral bepaald door de wijze waarop een overheid ervoor zorgt dat ook de minderbedeelden kunnen opkomen voor hun rechten.

Ronny van de Waterrechter bij de rechtbank Amsterdam

Trump en Europa

Arnout Brouwers constateert dat Trump breekt met de diplomatieke consensus inzake Iran (O&D, 8 augustus). Ik vrees dat het wel wat verder gaat dan dat. Trump breekt met het recht. Internationaal (pacta sunt servanda – nooit van gehoord), maar ook in eigen land gaat wat hem betreft macht boven recht.

‘I am the law’ is een van zijn omineuze uitspraken als een rechter weer eens een vonnis uitsprak dat hem niet beviel. Hij toont zich niet voor niets graag fan van lieden als Poetin, Kim Jong-un en Erdogan. Meer dan ooit is er voor Europa de noodzaak een eigen weg te kiezen.

Leendert Jonker, Oegstgeest

Open access

Jammer dat in het prachtige artikel over nepuitgevers (Ten eerste, 8 augustus) niet nader wordt ingegaan op de wellicht belangrijkste oorzaak van dit verschijnsel: de open-accessbeweging.

Tal van ‘predatory publishers’ en organisatoren van conferenties hebben handig ingespeeld op de ‘verplichting’ die steeds meer onderzoekers hebben om hun wetenschappelijke resultaten open access (OA) te publiceren. Zelfs nu, 9 jaar na mijn emeritaat, krijg ik per dag nog 3 tot 5 invitaties om te publiceren in zo’n neptijdschrift, soms gekoppeld aan congresdeelname. Ja, en daar trappen ook gevestigde wetenschappers weleens in. Bovendien is 500 euro minder dan de 3.000 tot 5.000 euro die topbladen van commerciële en gevestigde uitgevers durven te vragen om een artikel OA te publiceren.

Voor stoppen met OA is het – vrees ik – te laat; maar waarschuwingen tegen nepuitgevers kunnen niet genoeg worden gegeven.

Jan Reedijkem. hoogleraar chemie, Universiteit Leiden

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.