De week in tech Laurens Verhagen

Hoog tijd dat de risico’s van gezichtsherkenningstechnologie ook in Nederland besproken worden

Het heeft even geduurd, maar ook in Nederland staat het onderwerp gezichtsherkenningstechnologie eindelijk op de politieke agenda. Dat was hard nodig. Technisch kan er van alles. En wat er technisch kan, wordt ook gebruikt. Neem de lokale Jumbo-supermarkt in Alphen aan den Rijn die sinds dit jaar gezichtsherkenning inzet om winkeldieven te detecteren. De super kreeg er de ‘Wel-zo-veilig-Award’ voor, een prijs voor de veiligste winkel.

Ongetwijfeld kan dit soort technologie bijdragen aan de veiligheid van een winkel. Of land. De vraag is echter of het allemaal wenselijk is. Wegen de voordelen (veiligheid) op tegen de nadelen (inbreuk op privacy, verlies aan autonomie, versterking van vooroordelen, fouten)?

Vaak wordt er gewezen naar China als dystopisch voorland, waar de zwartgallige vergezichten van films en series als Minority Report en Black Mirror in rap tempo worden gedegradeerd tot onschuldig vermaak. In verbijsterend tempo voltrekt zich in dit land een humanitaire ramp waarbij machines aan de macht zijn en de mens wordt gereduceerd tot iets abstracts waarmee iets gedaan kan worden. Opsluiten met name.

Software herkent voetgangers en voertuigen in Beijing. Beeld Bloomberg via Getty Images

Uit gelekte overheidsdocumenten komt een beeld naar voren dat zelfs voor Chinese begrippen ongekend is. Hoofdpersoon is een systeem genaamd IJOP, Integrated Joint Operations Platform. IJOP is een computer, zo schreef Remco Andersen deze week in de Volkskrant, die ‘aan het hoofd van de politie-commandostructuur staat en waarvan de beslissingen in de plaats zijn gekomen van een menselijk oordeel in de rechtbank’. IJOP beslist wie van de onderdrukte Oeigoeren er in de gevangenis terecht moeten komen. IJOP neemt zijn beslissingen op basis van camerabeelden en andere data.

Nee, uiteraard gebeurt dit in Nederland niet. Maar dat is geen reden om alles maar toe te staan. In het pamflet Digitale Revolutie constateert D66-Kamerlid Kees Verhoeven dat ‘onze levens gevat worden in data en dat die data verzameld, gekoppeld en geanalyseerd worden.’ Ook Nederland wordt volgehangen met camera’s en ook hier maakt de politie misbruik van camera’s die voor andere doeleinden zijn opgehangen, stelt het Kamerlid.

Samen met het CDA diende D66 een – aangenomen – motie in om het kabinet te verplichten wettelijke kaders te maken voor het gebruik van gezichtsherkenningstechnologie. Zomaar een een supermarkt volhangen met slimme camera’s in combinatie met gezichtsherkenningssoftware is er dan niet meer bij. En ook minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid lijkt intussen oog te hebben voor de nadelen. In een brief aan de Kamer schrijft hij dat hij geen ‘structurele inzet’ wil van ‘breed vertakte, realtime gezichtsherkenningstechnologie’, waarbij mensen continu en overal in kaart worden gebracht. Klinkt nog wat wollig allemaal, maar het is een begin. Wel zo veilig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden