Opinie

Hoog eigen risico slecht voor gezondheid

In Nederland is het verplicht eigen risico voor de zorgverzekering verhoogd van 220 euro in 2012 naar 350 in 2013, 360 in 2014 en 375 in 2015. De patiënt kan kiezen voor nog een hoger eigen risico in ruil voor korting op de zorgpremie.

Patiënt bij de huisarts. Beeld anp

In het vaktijdschrift Huisarts en Wetenschap verscheen een getuigenis van een huisarts over de nefaste gevolgen van het 'eigen risico' voor de arts-patiëntrelatie. Een patiënt consulteerde meerdere malen voor diarree en de huisarts liet een feceskweek doen. 'Er was niets uit de kweek gekomen en de diarree was vanzelf verdwenen, dus hij stelde mij aansprakelijk voor de in zijn ogen onnodige kosten. Strikt genomen onterecht, maar een schuldgevoel bekroop me', schrijft ze. Normaal zou de patiënt blij moeten zijn als zulk onderzoek negatief uitdraait, maar hier gebeurt omwille van het systeem van het 'eigen risico' het omgekeerde. Normaal zou de huisarts opgelucht moeten zijn als blijkt dat er met haar patiënt niets aan de hand is, maar ook hier gebeurt het omgekeerde.

Huisarts

De huisarts probeert zo rationeel mogelijk aanvullend onderzoek aan te vragen. Maar als de kosten ter sprake komen, ontwikkelt zich steeds een tijdrovend gesprek, waarbij de patiënt de noodzaak van het onderzoek plots in twijfel begint te trekken. We zien hier hoe 'eigen risico' leidt tot het niet uitvoeren van onderzoeken die volgens de criteria van de evidence based medicine noodzakelijk zouden zijn. 'Eigen risico' leidt tot energieopslorpende discussietijd tussen arts en patiënt, tot schuldgevoelens bij de arts, tot medische en financiële problemen bij de patiënt en tot verstoring van de arts-patiëntrelatie. 'Eigen risico' rijmt niet met 'patiëntgerichte geneeskunde'.

De Zorgbalans 2014 van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu bevestigt dit met harde cijfers. Het rapport meldt dat in een survey in 2013 16 procent van de Nederlandse respondenten aangaf te hebben afgezien van een aanbevolen onderzoek of behandeling. Drie jaar daarvoor was dat nog 3 procent. 'Mogelijk speelt hier de verhoging van het verplichte eigen risico een rol', aldus de auteurs van de Zorgbalans. Volgens de Zorgbalans 2014 gaf in een enquête in 2014 94 procent van de huisartsen aan dat patiënten adviezen zoals lab-onderzoeken, medicijnen afhalen, ggz-bezoek, röntgenfoto's wel eens niet opvolgen vanwege de kosten.

Dirk Van Duppen is huisarts.

Afzien van zorg

Uit de Health Policy Survey die in elf landen werd uitgevoerd en door de Zorgbalans geciteerd werd, blijkt dat 22 procent van de Nederlandse volwassenen in 2013 één keer of vaker heeft afgezien van zorg vanwege de kosten. Het gaat dan om een bezoek aan een arts, een onderzoek of behandeling die door een arts werd aanbevolen of de aanschaf van medicijnen. In 2010 werd dit onderzoek ook uitgevoerd en zag slechts 6 procent af van zorg vanwege de kosten. In geen ander land was er in de periode 2010-2013 zo'n grote stijging. Ik vind het verbazingwekkend dat dit in de Nederlandse media en vakpers niet meer deining veroorzaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden