'Hongkonger voelt zich meer Brits dan Chinees'

Peking heeft besloten dat zij vanaf de volgende presidentsverkiezingen voortaan bepaalt welke kandidaten zich verkiesbaar mogen stellen voor het presidentschap van Hongkong. Veel studenten hopen te emigreren, schrijft student Yi-han Wen. 'Ze verwachten dat China zeer binnenkort met ijzeren vuist over Hongkong zal regeren.'

Studentendemonstratie in Hongkong.Beeld reuters

Op moment van schrijven (dinsdag) zit ik in Hongkong en kom ik net terug van de campus van de Chinese University die volledig is afgeladen met studenten van alle universiteiten uit Hongkong. Deze week vinden demonstraties plaats tegen Chinese inmenging in het democratische bestel van Hongkong. Bij de studentendemonstraties spreek ik met tientallen Hongkongse studenten over de verhouding tussen China en Hongkong.

Eén ding wordt al gauw duidelijk: de Hongkongers voelen zich niet of nauwelijks verwant aan China. Ze zijn ontzettend trots op hun vrijheden en koesteren de verschillen tussen hen en het vasteland. Want waar de Chinezen in de ogen van de Hongkongse bevolking immoreel, lomp, asociaal en slechts op geld belust zijn, hebben de Hongkongers zelf goede manieren en morele waarden ontwikkeld tijdens het Britse koloniale tijdperk in de vorige eeuw. De Hongkongse bevolking beschouwt zichzelf dus geenszins als Chinees. China is echter een andere mening toegedaan.

Weinig zin
Waar Hongkong om de vijf jaar vrije presidentsverkiezingen heeft, lijkt het erop dat de Chinese overheid 17 jaar na de Britse overhandiging van Hongkong aan China weinig zin meer heeft in het befaamde 'Eén land, twee systemen'-model van Deng Xiaoping, waarin Hongkong haar eigen politieke systeem heeft. De Communistische Partij heeft namelijk besloten dat zij vanaf de volgende presidentsverkiezingen voortaan bepaalt welke kandidaten zich verkiesbaar mogen stellen voor het presidentschap van Hongkong. Veel Hongkongers beschouwen deze ongewenste politieke inmenging van het vasteland als het begin van het einde voor Hongkong. Volgens hen zal het niet lang meer duren voordat de stad haar politieke en economische vrijheden verliest en weer gedwongen onder de stalen vleugels van moeder China terecht zal komen, voor zover hier nog geen sprake van is.

Sinds China stapsgewijs politieke hervormingen in Hongkong tracht te implementeren ten faveure van de Communistische Partij, is in de afgelopen jaren onder de Hongkongse bevolking de roep om handhaving van hun huidige politieke systeem alleen maar toegenomen. De studentendemonstraties van deze week zijn hier een resultaat van, maar de kers op de taart wordt bewaard voor 1 oktober, wanneer het centrum van Hongkong bezet zal worden door duizenden activisten.

Enkele sceptici en pessimisten vrezen het ergste en spreken over een mogelijke herhaling van de geschiedenis (Tiananmenplein, 1989). Sommige studenten denken dat niet veel mensen zullen opdagen uit angst voor eventuele repressies van het Chinese Volksbevrijdingsleger. Optimisten zijn niet te vinden bij deze demonstratie. Hoewel er volop wordt geprotesteerd, koestert niemand hoop en zijn alle studenten ervan overtuigd dat de Chinese overheid geen gehoor zal geven aan de pro- democratische protestbewegingen.

Veel studenten scanderen met ziel en zaligheid pro-democratische leuzen, maar wanneer ik ze vraag wat ze denken dat er gaat gebeuren in de komende maanden en jaren, slaat hun fanatisme vrijwel direct om in moedeloos- en machteloosheid. Ze zijn allen van mening dat een zeer somber toekomstperspectief voor hen in het verschiet ligt. Het gros van de studenten die ik spreek over hun toekomst hoopt dan ook te emigreren. De studenten verwachten namelijk dat China zeer binnenkort weer met ijzeren vuist over Hongkong zal regeren en begrippen als 'vrijheid' en 'democratie' zullen dan spoedig tot het verleden behoren.

Halverwege de dag zegt een student dat hij vroegtijdig de demonstratie moet verlaten. Ik vraag hem wat er nou belangrijker is dan strijden voor zijn vrijheid. Hij zegt dat hij wel wil demonstreren, maar bang is dat hij zijn tentamens niet haalt als hij zijn colleges van vandaag mist.

Yi-han Wen is student geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en de HongKong Baptist University

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden