Opinie

Honderdduizenden Russen kampen net als Navalny met staatsterreur en politiegeweld. Publieke veroordelingen volstaan niet.

Het is tijd dat Nederland Russen en Belarussen humanitaire visa gaat verstrekken, schrijven vijf experts.

Armen Aramyan, Natalya Tyshkevich en Alla Gutnikova, redacteuren van het Russische tijdschrift DOXA, wachten op een rechtszitting in Moskou. Beeld AP
Armen Aramyan, Natalya Tyshkevich en Alla Gutnikova, redacteuren van het Russische tijdschrift DOXA, wachten op een rechtszitting in Moskou.Beeld AP

Op 14 april 2021 werden in Moskou om zes uur ’s ochtends vier student-redacteuren van hun bed gelicht. Politieagenten vielen de appartementen binnen van Natasja Tysjkevitsj, Alla Goetnikova, Armen Aramjan en Vladimir Metelkin voor een huiszoeking; de redacteuren moesten mee naar de rechtbank.

Aanleiding is hun werk voor het onafhankelijke Russische studententijdschrift Doxa, dat de afgelopen jaren onder andere berichtte over corruptie en seksuele intimidatie in het Russische hoger onderwijs. Omdat ze een video maakten waarin ze uitleggen dat protesteren niet onwettig is, hangt hen een gevangenisstraf van maximaal drie jaar boven het hoofd. De vier redacteuren zijn intussen onder huisarrest geplaatst, ze dragen een enkelband met gps en hebben geen toegang tot internet.

Op 14 april werd tegen veertien inwoners van de Belarussische grensstad Brest tussen de vijf en zesenhalf jaar strafkamp geëist. Onder hen ook Jelena en Sergej Movsjoek. Hun vijfjarige dochter Karina is nog voor het vonnis is geveld in een tehuis geplaatst. Aanleiding is de deelname van Jelena en Sergej aan protesten tegen valse verkiezingen in augustus 2020, waarbij demonstranten zich verdedigden tegen politiegeweld. Hun vonnis volgt op 30 april.

Corruptie en machtsmisbruik

Op 19 april werd Aleksej Navalny overgebracht van strafkolonie IK-2 nabij Moskou naar een ziekenhuis in provinciestad Vladimir. De Russische oppositieleider kreeg in ‘het concentratiekamp’, zoals hij zijn strafkamp noemt, gezondheidsklachten en ging op 31 maart in hongerstaking om fatsoenlijke medische zorg af te dwingen. Hij is inmiddels zo verzwakt dat hij dreigt te overlijden. Aanleiding voor zijn arrestatie is Navalny’s strijd tegen corruptie en machtsmisbruik.

Intussen werd op 16 april in Moskou een verzoek ingediend door de openbaar aanklager om de beweging van Navalny aan te merken als ‘extremistisch’ Als het verzoek wordt ingewilligd, riskeren leden, vrijwilligers, maar ook Russen die posts van Navalny deelden via social media straks gevangenisstraffen van maximaal tien jaar.

De Doxa-redacteuren, Jelena en Sergej Movsjoek en Navalny en zijn sympathisanten horen tot de honderdduizenden Russen en Belarussen die op dit moment te maken hebben met staatsterreur en grof politiegeweld.

Verstrek visa

Wij kennen en delen de scepsis over makkelijke vergelijkingen met de Sovjettijd: 2021 is niet 1937. Maar we begrijpen ook dichter Ilja Koekoelin, die dit weekend op Facebook schreef: ‘Jozef Stalin is terug en hij is nu definitief onder ons. Ik vrees overigens dat hij op dit moment belichaamd wordt door meer dan één persoon.’ Wat we nu al maanden zien in Rusland en Belarus is grootschalig bruut geweld tegen burgers – en het geweld nam deze maand eerder toe dan af.

Wij roepen de Nederlandse politiek op om haar sociale en morele verantwoordelijkheid te nemen. Minister-president Rutte, minister Blok: het is tijd ons in te zetten voor de slachtoffers, om te beginnen door het veel coulanter en genereuzer verstrekken van humanitaire visa. We zijn al lang voorbij het stadium waarin een publieke veroordeling van terreur volstaat.

Michael Kemper, hoogleraar Oost-Europese studies, Universiteit van Amsterdam

Geert Lovink, directeur Institute of Network Cultures, Hogeschool van Amsterdam

Ellen Rutten, hoogleraar Russische en Slavische studies, Universiteit van Amsterdam

Jos Schaeken, hoogleraar Slavische en Baltische talen en cultuurgeschiedenis, Universiteit Leiden

Sjeng Scheijen, slavist, schrijver en specialist Russische kunst en literatuur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden