Opinie Commentaar

Hoge werkdruk en slechte beloning hebben banen in het onderwijs en de zorg onaantrekkelijk gemaakt

Arbeidskrapte in zorg en onderwijs moet van verschillende kanten systematisch worden aangepakt

Verpleegkundigen aan het werk. Foto ANP

Basisscholen vrezen klassen zonder leerkracht, ziekenhuizen sluiten afdelingen en elders in de zorg worden buitenlandse arbeidskrachten ingevlogen. Al maanden gonst het over de personeelstekorten in diverse sectoren. De arbeidskrapte is ten dele te wijten aan de opgeveerde economie, maar in zorg en onderwijs lijkt de oorzaak toch van meer structurele en dus zorgelijker aard.

De sector lijkt de harde bezuinigingen tijdens de economische crisis nu als een boemerang in het gezicht te krijgen. De hoge werkdruk en slechte beloning hebben de beroepen onaantrekkelijk gemaakt voor jongeren. En dat terwijl vooral in de zorg juist meer personeel nodig is vanwege de vergrijzing en extramuralisering. Ouderen, verslaafden of gehandicapten thuis verzorgen vraagt immers om meer personeel dan in een instelling.

Deze structurele krapte kan niet worden opgelost met plakbandoplossingen als het inhuren van zij-instromers of gepensioneerden. Het beroep en de opleiding tot leraar of verzorgende moet echt structureel aantrekkelijker worden. Maar er valt ook nog veel winst te behalen in de aard en omvang van banen. In de zorg en het onderwijs is deeltijdwerk nog steeds de norm. Instellingen doen er weinig aan om hun  vooral vrouwelijke  werknemers te bewegen meer uren te werken. Sterker; grotere contracten behoren vaak niet eens tot de mogelijkheid.

Een groot deel van het arbeidspotentieel blijft ook nog eens onbenut omdat onnodig hoge eisen worden gesteld. Zelf voor de meest eenvoudige baan in de thuiszorg is een diploma nodig. Ook voor het onderwijs geldt dat de werkdruk omlaag zou kunnen met de inzet van  ongeschoold  personeel zoals de conciërge of klassenbegeleider.

De door het kabinet beoogde ‘participatiemaatschappij’ en ‘zelfredzaamheid’ bevatten bovendien nogal wat kostbare tegenstrijdigheden. Zo leidt het tarten van de grenzen van zelfredzaamheid van kwetsbare burgers tot meer isolement, minder participatie en duurdere zorg. Meer mantelzorgen verhoudt zich slecht tot meer werken. Een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen vereist meer betaalbare kinderopvang. Straks keert de wal vanzelf het schip door het personeelstekort in die sector.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.