Opinie Prinsjesdag 2.0

Hoezo, koopkracht? Zet eens in op koopzwakte!

Laten we geen Prinsjesdag houden over koopkracht, maar over schaarse middelen zoals het milieu en niet-schaarse behoeften zoals geluk, stelt Pauline Wiersema voor.

Een bezoeker winkelt in Batavia Stad Fashion Outlet. Beeld ANP

De dag voor Prinsjesdag is een tragisch moment voor onze koning Willem. Elk jaar weer wordt zijn hoop de grond ingestampt dat hij dit jaar de kijkers wél een primeur kan brengen. Het plezier wordt hem niet gegund de economische beslommeringen van ons landje uit de doeken te doen terwijl men aan zijn koninklijke lippen hangt.

Het stond de dag van tevoren immers al op alle mogelijke nieuwssites, met grote koppen over de koopkracht. Hoe kan dat toch, dat lek in het koffertje? Is het een puur strategische zet? Een slim informatielek kan prettig afleiden van impopulaire plannen zoals de dividendbelasting of zuinige maatregelen ten goede van het milieu. Of misschien heeft de hele informatieketen met elkaar afgesproken dat zo’n lek een jarenlange traditie is waaraan men moet vasthouden. Daar zijn Nederlanders gek op.

Niet meer, maar minder groei

Ook zorgt het lek ervoor dat we een nachtje kunnen slapen over de aankomende informatie en het zo in stapjes verwerken. Die uren tijdens de voordracht kunnen we dit jaar dan goed gebruiken om te bedenken wat dat nu eigenlijk voor ons betekent: stijgende koopkracht. Want hoewel deze term vaak gebruikt wordt om uitdrukking te geven aan een groeiende economie (kijk eens hoe goed het gaat, lieve stemmers, ga maar gauw nog meer kopen!), lijkt het me eerder een alarmbel.

Hebben we dat nou wel nodig, meer koopkracht? Een economie als perpetuum mobile bestaat niet; onze wereld heeft immers ook geen eindeloze grondstoffen. Deze consumptie -en groeidrang heeft het milieu en de mens behoorlijk in de penarie gebracht. Laten we eens wat minder kopen, wat minder eten en wat minder groeien, zowel in de breedte als in onze portemonnee. Laten we een Prinsjesdag houden over schaarse middelen zoals het milieu, gezondheid, vrije tijd en niet-schaarse behoeften zoals tevredenheid en geluk.

De kont tegen de kapitalismekribbe

Niet eentje over meer kracht, maar eerlijke verdeling van de koopkracht die we al hebben. Wat lijkt het me verfrissend om de koning op tv te zien met een bijzondere melding: de nieuwe koopkracht is koopzwakte. Ik wil een Prinsjesdag vol naïeve idealen, waarin we doen alsof we onze kont tegen de kapitalismekribbe kunnen gooien als we er maar lang genoeg in geloven.

Ja, dat is een naïeve droom. Maar graag zou ik eens zien dat ze al die achterhaalde economische termen uit het koffertje in perspectief zetten. Kunnen we het hebben over welzijn, over welvaart in ruime zin, en de welvaart in enge zin wat links laten liggen (of rechts, daar lijkt het beter te passen)?

En als men erachter is waar het lek in dat koffertje zit, lek die dan ook uit. Dan kruipen we volgend jaar via dat gat naar binnen, recyclen we de ouderwetse papieren en Thatcher-achtige theorieën, en stoppen we er een écht, duurzaam toekomstperspectief voor terug. Niet eentje gebouwd op ‘groeien om te groeien’, maar gericht op meer tevredenheid, eerlijkere verdeling en stabiliteit. Een lek om trots op te zijn. Minderen is het nieuwe groeien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.