COLUMNLoes Reijmer

Hoelang houden we altijd bereikbaar zijn nog vol?

Aan het eind van de middag maakte ik een wandeling door de buurt. De geest had zuurstof nodig na weer een dag in het thuiskantoor, lopen helpt bij het denken, de benen konden trouwens ook wel wat beweging gebruiken. Door een keukenraam zag ik nog net hoe een mede-dertiger een duikvlucht nam naar het aanrechtblad en een glas rode wijn aan zijn mond zette.

Ja, hij had er ook last van, ik herkende het meteen.

Als deze man een gifje op sociale media was geweest dan had ik er #mood bij gezet. Ook zíjn brein moet hebben aangevoeld als een vermoeide, lobbige massa die niettemin in constante staat van paraatheid verkeert, als een pan kaasfondue met een brandertje eronder dat steeds net te hoog staat.

Zelf kende ik deze hoedanigheid al van een jaar geleden, toen ik in tegenstelling tot de rest van de wereld net pas WhatsApp Desktop had ontdekt, de berichtenapp, maar dan voor op je computer. Plots werd me duidelijk hoe het kwam dat anderen vaak direct reageerden, pijlsnel tikten en altijd online leken te zijn onder werktijd. Ineens kon ik dat ook allemaal en de constante stroom aan afleiding in WhatsAppgroepen was bovendien zeer welkom als zinnen niet wilden lukken, of alinea’s, of hele artikelen – wat wonderlijk genoeg ook steeds vaker leek voor te komen. 

Na een week realiseerde ik me dat het probleem weleens kon liggen bij het groene logootje dat steeds in de rechterbovenhoek verscheen. Ik gooide WhatsApp van mijn laptop en de helderheid keerde terug – de cognitieve en creatieve teloorgang was alarmerend geweest en de oplossing ontluisterend simpel.

Dit is allemaal niet nieuw. Er zijn inmiddels bibliotheken volgeschreven over hoe de techmensen uit Silicon Valley onze aandacht proberen te ‘hacken’ door ons te verleiden zo lang mogelijk op hun platformen rond te hangen. Dat ze ons steeds brokjes voldoening toewerpen en het idee geven dat we veel missen als we niet online zijn. Wetenschappers hebben de mythe dat de moderne mens goed kan multitasken al lang en breed onderuitgehaald, we weten dat het onverstandig is om ’s avonds in bed nog even werkmail te checken en dat we gestresst raken van permanente beschikbaarheid.

De afgelopen jaren veroverden we onze aandacht dan ook weer voorzichtig terug op de techniek. We probeerden werk- en privécommunicatie meer te scheiden, stelden een tijdslimiet in op apps, zetten WhatsAppgroepen op mute en weerden Mark Zuckerberg uit de slaapkamer – wat sowieso een goed idee is. Silicon Valley ging zelfs meedenken, door ons dagelijks te confronteren met het aantal uren dat we met de iPhone in de hand hadden gezeten. Met mijn ontdigitalisering vlotte het nog niet echt, gezien die cijfers, maar er was in ieder geval iets van bewustzijn.

En nu? Nog in pyjama stappen we achter de laptop om te overleggen via WhatsApp, Slack of mail. Later volgen vergaderingen via Google Hangouts, contact met de juf via Microsoft Teams. Ondertussen borrelen WhatsAppgroepen over van activiteit, want niet iedereen is aan het werk, veel zzp’ers hebben hun opdrachten zien verdampen, een vreselijke situatie waarin er logischerwijs naar afleiding wordt gezocht. Anderen halen in de avond hun werkuren in, omdat ze overdag voor de kinderen moeten zorgen. Werk, privé, alles loopt door elkaar, op precies hetzelfde scherm.

Hup, schouders eronder, is het gevoel dat dezer dagen overheerst, dus wil iedereen de beste collega, de beste vriend, de beste ouder en de beste zoon of dochter zijn. En dat betekent nu al snel: altijd online beschikbaar zijn. Het is te doen, nog wel, maar nu de maatregelen minimaal tot eind april zijn verlengd, dringt zich de vraag op wie de quarantainewerker tegen zichzelf in bescherming gaat nemen.

‘Ik schrijf mijn column deze week over dat we nu permanent ‘aan’ staan’, stuurde ik mijn chef laat in de avond. Er volgde direct een appje terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden