Ombudsman Jean-Pierre Geelen

Hoe zit het met de topografische kennis van de Volkskrantredactie

‘Hoe komt het toch dat de redactie de rest van de wereld zo slecht kent?’ Over steden en stadjes, dorpen en vlekken.

Het misverstand is kennelijk hardnekkig’: Goeree-Overflakkee hoort bij Zuid-Holland! Au. De strenge les van een lezer, afgelopen week in de brievenrubriek, was niet de eerste terechtwijzing op topografisch gebied.

Aan het begin van het vakantieseizoen richten we de blik eens buiten het redactielokaal. Hoe zit het met de topografische kennis van de Volkskrantredactie? Niet best, gezien het aantal brieven en correcties.

Het eigen land is soms al exotisch genoeg. Vooral van buiten de Randstad reageren lezers vaak fel op fouten over de wederom verkeerd vermelde ligging van een plaats of provincie. Doorgaans wordt er een Randstedelijke, zo niet ‘grachtengordeliaanse’ arrogantie achter vermoed die heel gevoelig ligt. Zeker wanneer die wordt gevoed door de vanzelfsprekendheid waarmee Amsterdamse straatnamen zonder plaatsaanduiding worden vermeld.

‘Hoe komt het toch dat redacties in Amsterdam de rest van Nederland zo slecht kennen?’, schreef een ­lezer. ‘Ouddorp (in een bericht over tankkorting op zondag) ligt niet in Zeeland, maar in Zuid-Holland’, liet een lezer korzelig weten in maart dit jaar.

Zo kunnen we doorgaan. Tholen en Terneuzen werden tot tweemaal toe verwisseld. Post: ‘Bij het ­artikel over Burundi staat een fout kaartje. Het land onder Burundi is Tanzania, Zambia ligt lager.’

Ander punt: de schrijfwijze van plaatsen en landen. Uitgangspunt is de lijst ‘Buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands’ van de Nederlandse Taalunie. Die is ook opgenomen in het Stijlboek van de Volkskrant. In principe gebruikt de krant de benamingen die een regering heeft bepaald. Maar het ­wemelt van de uitzonderingen. Zo schrijft niemand de zogeheten endoniemen ‘Paris’, ‘London’ of ‘København’, maar worden alle andere plaatsnamen uit die landen wel geschreven naar de lokale schrijfwijze.

Voor je het weet bedrijf je – onbedoeld – politiek.

Zo stoort een lezer zich aan het gebruik van ‘Beijing’ voor de Chinese hoofdstad, louter ‘op last van een zo brutaal regime als het Chinese’. ‘Waarom zo volgzaam? Laat de Volkskrant het goede voorbeeld geven!’

Het Stijlboek schrijft ‘Beijing’ voor, het oude ‘Peking’ is sterk verouderd. Hoewel? Troost voor de criticaster: dit jaar is ‘Beijing’ exact 100 keer gebruikt, maar in 22 artikelen werd nog ‘Peking’ geschreven.

Over politiek gesproken: bij aanvang van het WK voetbal plaatste de krant een fotoreportage over ‘voetbalvelden in Rusland’. Onder vijf van de dertien foto’s was ‘De Krim’ de locatie. Een lezer schreef: ‘Hoewel dit een betwist gebied is, lijkt het me niet goed om bij te dragen aan de legitimiteit van de Russische claim door dit als Russisch grondgebied te stellen.’

Nog een curieuze kwestie. Thomas von der Dunk – medewerker van deze krant – verbaast zich al langer over de gebrekkige topografische kennis ter ­redactie. Afgelopen maanden deden omschrijvingen zijn wenkbrauwen fronsen. Zo las hij in een artikel dat de oude Italiaanse bisschopsstad Cremona werd betiteld als ‘dorp’. Von der Dunk: ‘Cremona telt ruim 70.000 inwoners. Zijn Schiedam en Gouda volgens de Volkskrant ook dorpen?’

De Duitse industriestad Wuppertal (‘Formaat tussen Utrecht en Den Haag’) heette eens ‘stadje’, het Duitse Altena (17.000 inwoners) heette ‘stad’. Het Zwitserse Albinen werd binnen één alinea omschreven als ‘gehucht’, ‘het slaperige stadje’ en ‘het dorp’ (en verderop als ‘deze vlek’).

Vorige maand schreef de krant over ‘het Zwitserse stadje’ Basel, met meer dan 175 duizend inwoners toch ter grootte van Nijmegen of Breda. Kortom: ‘Doet het onderscheid tussen aardrijkskundige begrippen er nog toe?’, vroeg Von der Dunk zich af.

Die doen ertoe, maar criteria zijn lastig te formuleren. Inwoneraantallen zeggen niet alles, ook ligging en uiterlijk bepalen of een plaats ‘stad’, ‘stadje’, ‘provinciestad’, ‘metropool’ of iets anders is. Niet alles is te vergelijken met Nederland. Dat het Chinese Baotou ‘een provinciestad’ heet, klinkt gek voor een stad met drie miljoen inwoners, maar in een land met 1,3 miljard inwoners is dat een soort Amersfoort. Woordenboek, Wikipedia en atlassen kunnen uitkomst bieden. De eigen blik ook. Die leert: er valt een wereld te winnen buiten de grenzen van het bureaublad. 

De Ombudsman behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele ­pagina’s en journalistieke aanpak. ombudsman@volkskrant.nl

Post van een lezer

Vrouwen als soort, mannen als individu

‘Vrouw genoemd als CEO van Air France – KLM’, meldde de krant. Had de krant ook een kop overwogen als: ‘Man genoemd als CEO van Air France – KLM’, of was dan de naam van de man in de kop gekomen? Let maar eens op: vrouwen zijn allemaal hetzelfde, één soort, terwijl mannen individuen zijn. Het lijkt me tijd om dat eens uit te bannen.

Nettie Buitelaar

Er waren meer reacties op soortgelijke koppen. Op sociale media wordt er al langer over geschamperd, en terecht. Feitelijk is de benoeming van een topvrouw in veel sectoren nog nieuws (de benoeming van een man niet). Maar de vraag is welke nieuwswaarde de krant eraan wil geven. Naam en functie hadden hier ook volstaan, zoals in het ­bericht zelf ook gebeurde. Maar dat past weer niet altijd in een kop. De economieredactie heeft de kop inmiddels taboe verklaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.