OPINIEMeelezers

Hoe voorkomt de Volkskrant ‘Amerikaanse toestanden’ en blijft ze onafhankelijk?

In de rubriek Meelezers reageert de redactie op wat er leeft onder lezers. Deze week: hoe waarborgt de Volkskrant haar neutraliteit?

In Nederland zijn er geen machtige, politiek gekleurde spelers als Fox News.

In Amerika wonen kan je beeld van media flink kleuren, merkte Volkskrant-lezer Paul Korremans. Zijn zus woont al veertig jaar aan de andere kant van de oceaan. De laatste tijd voert hij heftige discussies met haar over de neutraliteit van de Nederlandse media. ‘Zij stemt op Trump, kijkt Fox News en zegt dat de Volkskrant verre van objectief is.’

Natuurlijk, de Amerikaanse samenleving is zeer gepolariseerd, weet Korremans. ‘Maar ik krijg haar er niet van overtuigd dat Volkskrant-journalisten politiek onafhankelijk zijn en niet betaald worden door politici. Kunnen jullie misschien uitleggen hoe dit bij jullie werkt?’

Het Nederlandse medialandschap verschilt fundamenteel van het Amerikaanse, zegt adjunct-hoofdredacteur Annieke Kranenberg, die eerder ombudsvrouw van de krant was. ‘We hebben geen machtige, politiek gekleurde spelers zoals Fox News of CNN. Media geven geen stemadvies, zoals in de VS. Het is ook ondenkbaar dat een krant als de Volkskrant geld aanneemt van politici, zoals de zus van Korremans vermoedt.

‘Onze inkomsten komen voor het overgrote deel van onze lezers en we zijn dus alleen aan hen verantwoording verschuldigd. Onafhankelijkheid, ook politieke onafhankelijkheid, is ons grootste goed. Als redactie geloven we daar heilig in, maar het is ook economisch verstandig. Onze lezers willen geen krant lezen die door politici wordt aangestuurd.’

Dan de objectiviteit. ‘Een gecompliceerd begrip’, vindt Kranenberg. ‘Ik zeg liever dat we onafhankelijk en eerlijk verslag doen. We laten ons voor geen enkel karretje spannen, hebben oog voor verschillende perspectieven en vellen een onafhankelijk en eerlijk oordeel. In columns, essays en opiniestukken mag één standpunt aan bod komen, maar in een reportage, achtergrondverhaal of nieuwsbericht niet.’

Maar is onafhankelijke journalistiek wel te verenigen met het profiel dat een krant heeft? ‘Zeker’, zegt Kranenberg. ‘Onze profilering zit in de onderwerpen die we agenderen en in de toon die we aanslaan. We willen met kwaliteitsjournalistiek het maatschappelijke debat naar een hoger niveau brengen en eerder mensen met elkaar in gesprek brengen dan polariseren. Dat is volgens mij niet per se links of rechts.’

Om de onafhankelijkheid te garanderen maakt de Volkskrant gebruik van een redactiestatuut – waarin de onafhankelijkheid van de redactie is vastgelegd, bijvoorbeeld de scheiding van uitgever en redactie –, het Volkskrant Stijlboek, codes en protocollen – waarin de werkwijze staat beschreven – en vele ogen. ‘Een artikel wordt eerst door de chefs van deelredacties bekeken. Zij beoordelen of het verhaal in evenwicht is, of de bronnen divers zijn, of wederhoor is toegepast, en ze vragen waar nodig om meer informatie of aanvulling. Vervolgens kijken er ten minste nog een eindredacteur en een corrector naar. Bij primeurs en gevoelige verhalen kijkt iemand uit de hoofdredactie mee.’

Als er toch iets misgaat, trekken lezers en geïnterviewden aan de bel. Er is op dit moment geen ombudsman of -vrouw, maar lezers kunnen de redactie benaderen via lezers@volkskrant.nl. Als er een feitelijke onjuistheid is geconstateerd, wordt deze rechtgezet in de rubriek Aanvullingen & Verbeteringen. Ernstige klachten kunnen leiden tot een rectificatie, of tot een zaak bij de Raad voor de Journalistiek.

Controleren media elkaar ook, vraagt Korremans. Kranenberg: ‘Ja, we corrigeren elkaar regelmatig. We factchecken bijvoorbeeld uitspraken die elders worden gedaan, en dat doen anderen ook. Het systeem is niet onfeilbaar. Media nemen ook weleens fouten van elkaar over. Maar ik geloof wel dat de controle van de macht en van elkaar in zoverre goed werkt dat als er wordt gelogen, of als iemand een fout maakt, vroeg of laat de waarheid wordt achterhaald.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden