Gastcolumn Amma Asante

Hoe voed ik mijn meiden op zonder die onnodige ballast van hun sociale klasse, afkomst of huidskleur?

Te veel druk uitoefenen op kinderen heeft een averechtse werking. Maar dat rijmt niet met de angst dat mijn dochters moeten doorleren om succesvol en gelukkig te zijn, schrijft gastcolumnist Amma Asante.

Studenten volgen college op Leiden University College The Hague. Amma Assante tegen haar dochter: ‘Hoe dan ook, je eindigt op de universiteit.’ Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Als klein meisje leerde ik dat ik twee keer zo hard moest werken als mijn Hollandse leeftijdsgenoten. En ik moest per se naar de universiteit. Dat komt niet alleen doordat mijn vader het graag zelf had gewild en deze droom wegens geldgebrek moest laten schieten. Het komt ook doordat ik simpelweg het oudste kind ben van een pioniersgezin met een missie om te slagen in het land van aankomst. Ik moest meehelpen die droom te realiseren. En net zoals vele Ghanese ouders hebben mijn ouders een rotsvaste overtuiging in de waarde van onderwijs, vooral universitair onderwijs. Met dank aan Kwame Nkrumah, de eerste president van Ghana, die nadat het juk van de Britse overheersing was verbroken investeerde in een stevige onderwijsinfrastructuur. Zo een waar het land tot op de dag van vandaag nog op teert. Mijn ouders hadden ook door dat in het land van aankomst andere maatstaven golden voor hun soort en voor vrouwen. Ik hoor pa nog zeggen: je bent een meisje, je bent zwart en wij zijn fabrieksarbeiders, dus jij moet studeren. En later zei hij er achteraan: in Nederland hoef je niet rijk te zijn om de studeren. Tja, dat was toen, in 1978.

Bevrijding begint bij jezelf

Vele jaren later heb ik zelf kinderen en probeer ik het uiteraard volledig anders te doen dan mijn ouders. En ook vooral beter. Dus de druk die ik als kind ervoer om te presteren in het onderwijs probeer ik met man en macht niet over te dragen op mijn meiden. En te veel druk uitoefenen op kinderen heeft een averechtse werking. Hoe dan ook. Ik weet ook dat een universitair diploma niet per se gelukkig maakt. Wat moet je bovendien als samenleving met allemaal chirurgen, advocaten en journalisten, maar geen bakkers, metselaars, loodgieters en meubelmakers? Bovendien zijn mijn meiden zo leuk, slim, sociaal en mooi, het komt goed met ze, ze hebben mijn druk niet nodig.

Naïef gepraat van iemand die het zich, dankzij de druk van haar ouders, kan permitteren om zo te praten, zegt een vervelend stemmetje. Vele jaren later ben ik namelijk wijzer geworden en geef ik mijn ouders niet helemaal ongelijk. Misschien is dit wel mijn grootste hoofdpijn in de opvoeding van een derde generatie Ghanese Nederlanders; hoe voed ik mijn meiden zo onafhankelijk mogelijk op zonder die onnodige ballast van hun sociale klasse, afkomst of hun huidskleur? Bevrijding begint immers bij jezelf. Hoe een ander jou ook ziet, het allerbelangrijkste is hoe jij jezelf ziet en definieert. Die wijsheid heb ik inmiddels ook.

‘Hoe dan ook, je eindigt op de universiteit’

Mijn oudste dochter voelt mijn hoofdpijn feilloos aan. Toen we vorige week tijdens onze vakantie langs de Hogeschool in Leeuwarden reden, zei ze opeens: ‘Mama, wat is een hogeschool? Ik: Een hogeschool is een vervolgopleiding op de havo of mbo. Waarna ze plagend zegt: niet voor mij. Ik maak de basisschool en middelbare school af, daarna stop ik met leren.’ Ik weer: ‘Nee, je gaat daarna gewoon doorleren. Hoe dan ook, je eindigt op de universiteit. En dan schrik ik van mezelf want ik hoor mijn ouders praten. En als ik het nou niet wil?’, vraagt ze vervolgens. Bij gebrek aan een weerwoord zeg ik: ‘Hé kijk, een zwembad. Hier kunnen we morgen zwemmen.

Nu weet ik dat zij sinds haar vierde nieuwslezer, verslaggever of televisiepresentator wil worden. Ze maakt geen grappen met het nieuws. En al helemaal niet wanneer Simone Weimans dit presenteert. De kans is groot dat ze wel doorleert. En toch knaagt het: waar komt mijn angst vandaan dat ze per se moet doorleren om succesvol en gelukkig te zijn? Nou, dat komt onder andere door onderzoeken die uitwijzen dat Jan Doedel met een strafblad en geen diploma meer kans maakt op een baan dan de voorbeeldallochtoon met ‘gekke’ achternaam. Ook al heeft ze een universitair diploma en tien nevenfuncties. En ik weet ook uit rapporten van de Onderwijsraad dat de positie van mbo’ers, vooral onder niveau twee, op de arbeidsmarkt steeds verder verslechtert. Geen redenen dus om naïef te lopen doen. En dan hoor ik mijn moeders stem: Zorg dat je alles al hebt voordat je aan een serieuze relatie begint met een man. Een diploma, een baan, een huis en een auto. Dan ben je niet afhankelijk van hem en weet hij dat je zonder hem ook op eigen benen kan staan.’ De logeertassen staan al weer ingepakt voor een weekendje opa en oma.

Amma Asante is adviseur Sociaal Domein bij BMC en voormalig Tweede Kamerlid voor de PvdA. In de maand augustus is zij gastcolumnist van Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.