Column Sheila Sitalsing

Hoe veroordeel je een man die van charmante revolutionair uitgroeide tot machtsmachine die over lijken gaat

Hoe veroordeel je een voormalige militair sportinstructeur, een aardige vent die vroeger graag basketbalde, een eenvoudige beroepsmilitair die zichzelf door een wonderlijke speling van het lot aan het hoofd van een staatsgreep terugvond, een man die het land eerlijk waar zou teruggeven aan de mensen maar onderweg hopeloos verdwaalde, een man die van charmante revolutionair met uzi en baret uitgroeide tot machtsmachine die over lijken gaat?

Een man die nog steeds aan alle touwtjes trekt, verreweg de machtigste man in het ganse land is. Een man om wie altijd de stank is blijven hangen van buitengerechtelijke executies, oorlogsmisdaden, machtsmisbruik, corruptie, illegale handel, witwassen en diefstal van het volk op grote schaal. De oud geworden, pafferige president die niet vies is van als grapjes verpakte dreigementen, de man die lachend en dansend en pakketten uitdelend de mensenmassa’s aan zijn zijde heeft weten te krijgen. De man die in al zijn gedragingen uitstraalt ‘Kom me halen dan, als je durft.’

Door een strafproces te beginnen, tegen de klippen op, op het laatste moment dat het nog kan. Door je niet uit het veld te laten slaan door intimidaties, of door de jarenlange sabotage en het jarenlange traineren door de regering van dat proces. Door drie formidabele vrouwen aan te stellen als rechters, die voor de duvel niet bang zijn, of dat in elk geval niet laten merken. En die het aandurven in de burgerkamer van de Krijgsraad de dictator van weleer ter verantwoording te roepen.

Vrijdagochtend begonnen de formidabele vrouwen in Suriname met het voorlezen van het vonnis tegen Desi Bouterse, president en oud-couppleger, voor de moord op vijftien landgenoten die het hadden gewaagd zich tegen zijn revolutie te keren, 37 jaar geleden. Zo lang geleden is het inmiddels, dat veel betrokkenen overleden zijn of aan onherstelbaar geheugenverlies zijn gaan lijden. Een enkele nabestaande is overgelopen naar het kamp van de daders, en er leven steeds minder mensen die het kunnen navertellen.De boeken die ik van mijn vader heb geërfd, met verslagen van ooggetuigen en aanklachten en reportages uit die tijd, vallen van ouderdom uit elkaar.

Honderdtwintig pagina’s dik is het vonnis, het voorlezen duurde uren. Alle geloofwaardig geachte getuigenverklaringen kwamen langs. Over het ophalen van de vijftien mannen in de nacht, over de verzekering dat ‘iedereen zal worden afgemaakt’, over het vuurpeloton, over 96 kogelinslagen, over tweespalt tussen de militairen of deze slachting van vijftien broeders niet ‘compleet zinloos’ was, over de bevelhebber Desi B. die ‘beheerst en koelbloedig’ was te midden van alle commotie, over collega-militairen die bang waren dat ze ‘ook dood’ zouden worden gemaakt als ze protesteerden, over een verbrijzelde schedel en snijwonden en bloeduitstortingen die bij haastige lijkschouwingen zijn gevonden en die op ‘nader geweld’ wijzen.

Aan deze kant van de oceaan achtte premier Rutte, de man die nog nooit gedwongen in de loop van een uzi heeft hoeven kijken, het nodig om, terwijl de uitspraak in Suriname nog in volle gang was, neerbuigende adviezen mee te geven aan de drie formidabele vrouwen die de smalle weg hebben genomen en hun leven in dienst hebben gesteld van de rechtsstaat in een wankele democratie. Als een leunstoelgeneraal voorzag hij ze van instructies: ‘Wij zullen als Nederland met grote aandacht volgen of de rechtsgang goed plaatsvindt.’

Godzijdank hoorden ze het gepiep van het Hollandse muisje niet. Ze hadden wel wat belangrijkers aan hun hoofd. Koersvast stevenden ze af op hun vonnis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden